آیا اجاره دادن خانه و دریافت حق اجاره مشمول مالیات است؟ جواب کوتاه این است: بله، درآمد حاصل از اجاره ملک مشمول مالیات بر درآمد است. اما بسیاری از موجران طبق قانون میتوانند از تخفیف یا معافیت کامل استفاده کنند. شرط اصلی بهرهمندی از این معافیتها هم ثبت درست قرارداد در سامانه است. در ادامه مرحلهبهمرحله توضیح میدهیم که مالیات اجاره خانه برعهده کیست و چگونه محاسبه میشود.
مالیات اجاره را موجر میدهد یا مستأجر؟
مالیات بر درآمد اجاره بر عهده موجر است و مستأجر نقشی در پرداخت آن ندارد. البته یک استثنا وجود دارد: اگر مستأجر شخص حقوقی (مثلاً شرکت) باشد، باید مالیات تکلیفی اجاره را ماهانه و حداکثر تا پایان ماه بعد به حساب سازمان امور مالیاتی واریز کند و رسید را به موجر بدهد.
نحوه محاسبه مالیات اجاره برای اشخاص حقیقی
برای موجر حقیقی، ابتدا ۲۵ درصد از درآمد اجاره کسر میشود و مالیات روی مابقی طبق نرخهای ماده ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم محاسبه میشود. این نرخها پلکانی هستند: تا ۴۰۰ میلیون تومان ۱۵ درصد، مازاد بر آن تا ۸۰۰ میلیون تومان ۲۰ درصد و بالاتر از آن ۲۵ درصد. طبق مصوبه هیئت وزیران، سقف پلههای اول و دوم نرخ مالیات (۴۰۰ و ۸۰۰ میلیون تومان) برای اعمال از ابتدای ۱۴۰۵ تعدیل شده است.
مثال ساده: فرض کنید مجموع اجاره سالانه ۲۰۰ میلیون تومان باشد. ۲۵ درصد (۵۰ میلیون تومان) معاف میشود و ۱۵۰ میلیون تومان مشمول مالیات خواهد بود. با نرخ ۱۵ درصد، مالیات تقریبی میشود ۲۲٫۵ میلیون تومان (این عدد قبل از اعمال هر تخفیف یا معافیت است).
معافیتها و تخفیفهای مالیات اجاره
قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجارهبها (مصوب ۱۴۰۳) تخفیفهای مهمی برای موجران مسکونی تعریف کرده است:
- قرارداد بلندمدت: قرارداد دوساله ۷۰ درصد و قرارداد سهساله یا بیشتر ۱۰۰ درصد تخفیف مالیاتی دارد، مشروط به فسخ نشدن قرارداد در طول دوره.
- سرپرست خانوار و موجرِ مستأجر: درآمد اجاره سرپرست خانوار تا سقف معافیت مالیات حقوق، و برای موجرانی که خودشان مستأجرند تا سقف اجارهای که میپردازند، ۱۰۰ درصد تخفیف دارد.
- اجاره به خانوارهای خاص: اجاره به خانوار دارای سه فرزند یا بیشتر، تحت پوشش کمیته امداد یا بهزیستی، یا سه دهک پایین درآمدی، ۱۰۰ درصد تخفیف دارد.
- اجارهبهای پایینتر از ارزش منطقهای: اگر اجارهبها دستکم ۱۵ درصد کمتر از ارزش اجاره منطقهای باشد، ۵۰ درصد تخفیف اعمال میشود.
ثبت قرارداد اجاره؛ شرط حفظ معافیت
مهمترین نکته خبری این است: سازمان امور مالیاتی با ابلاغ بخشنامهای تأکید کرده موجران املاک مسکونی باید قرارداد اجاره را در سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات یا سامانه الکترونیک ثبت اسناد ثبت کنند. اگر قرارداد خارج از سامانه بسته شده باشد، اطلاعات آن باید حداکثر ظرف یک ماه از انعقاد یا تمدید ثبت شود و اطلاعات ثبتشده باید مطابق واقع باشد. در غیر این صورت موجر از تخفیفها و معافیتها محروم میشود و دادگاه میتواند او را به پرداخت مبلغی معادل ۵۰ درصد ارزش اجاره به نفع دولت محکوم کند.
مالیات خانه خالی؛ اگر اجاره ندهید چه میشود؟
اجاره ندادن هم هزینه دارد. طبق ماده ۵۴ مکرر، واحد مسکونی در شهرهای بالای ۱۰۰ هزار نفر که بیش از ۱۲۰ روز از سال بدون ساکن باشد، «خانه خالی» محسوب میشود. مبنای محاسبه این مالیات، مالیات متعلق به درآمد اجاره ملک است. پس تصمیم برای اجاره دادن یا خالی نگه داشتن ملک باید با محاسبه هر دو سناریو گرفته شود. در مطلب مالیات خانههای خالی از سکنه در رده، این موضوع را بیشتر توضیح دادیم.
سؤالات متداول
در ادامه به سوالات متداول شما پاسخ دادیم.
آیا اجاره دادن خانه مالیات دارد؟
بله، اما با ثبت قرارداد و رعایت شرایط، میتوان از تخفیف یا معافیت کامل بهره برد.
مالیات اجاره با کیست؟
با موجر؛ مگر مستأجر شخص حقوقی باشد که مالیات تکلیفی را کسر و واریز میکند.
اگر قرارداد را ثبت نکنم چه میشود؟
معافیتها و تخفیفها را از دست میدهید و ممکن است جریمه شوید.
جمعبندی
اجاره دادن خانه مالیات دارد، اما قانون برای موجرانی که قرارداد بلندمدت میبندند و آن را در سامانه ثبت میکنند، مسیر کمهزینه یا حتی بدون مالیات پیشبینی کرده است. قبل از بستن قرارداد، شرایط خودتان را با سازمان امور مالیاتی یا یک مشاور مالیاتی بررسی کنید.
در مطلب مالیات اجاره املاک در رده، در مورد این موضوع بیشتر و کاملتر توضیح دادیم. همچنین در مورد مالیات اجاره ملک تجاری هم صحبت کردهایم. پیشنهاد میکنیم آن مطلب را هم بخوانید.
