اختلال در شبکه بانکی؛ چگونه چکهای برگشتی و اقساط معوق را مدیریت کنیم؟
فعلا سیستم های بانک قطع است! جمله ای که روزهاست هنگام مراجعه حضوری به شعب بانک با آن مواجه می شویم. آنچه در روزهای نخست بهعنوان اختلال در چند بانک بزرگ آغاز شد، بهمرور دامنهاش گسترش یافت و شمار بیشتری از بانکها و مشتریانشان را درگیر کرد. حالا فارغ از اینکه چرا این اتفاق افتاده، پرسش اصلی بیشتر مردم این است: چه زمانی خدمات بانکی به روال عادی برمیگردد؟
در این مقاله از «رده» میخواهیم نگاهی به این وضعیت بیندازیم؛ به اینکه دقیقاً چه اتفاقی افتاده، مردم چه آسیب از این وضعیت دیده اند و مهمتر از همه، این اختلال چه هزینهای روی دوش مردم عادی و کسبه و شرکت ها گذاشته است.
ماجرا چیست؟
در پی حملات سایبری به سامانههای کارتمحور شبکه بانکی، خدمات چند بانک بزرگ کشور دچار اختلال شد و مشکلات فراوانی را برای شهروندان و کسبه ایجاد کرد. این نخستین بار نیست که چنین اتفاقی رخ میدهد؛ در طول یک سال گذشته، شبکه بانکی کشور بارها هدف حملات سایبری قرار گرفته و هر بار مشتریان را با چالش مواجه کرده است.
در اواخر خرداد ۱۴۰۵، شبکه خدماترسانی حضوری و غیرحضوری چهار بانک ملی، صادرات، تجارت و توسعه صادرات بهطور ناگهانی قطع شد. این اختلال گسترده، همراهبانک، اینترنتبانک، خودپردازها و پایانههای فروشگاهی (POS) این بانکها را کاملاً از مدار خارج کرد. با این حال، ماجرا به همینجا ختم نشد؛ در تاریخ ۲ تیر ۱۴۰۵، موج دوم و شدیدتری از حملات، خدمات کارتمحور و تراکنشهای آنلاین بانکهای ملی و صادرات را دوباره متوقف کرد. در این مرحله، با گسترش ابعاد حمله، شهروندان از اختلال در خدماترسانی دستکم هشت بانک کشور خبر دادند.
بررسیها نشان میدهد که شرکت خدمات انفورماتیک ایران، به عنوان تأمینکننده زیرساخت این بانکها، دچار اختلال شده و مسئولیت اصلی این نواقص بر عهده این مجموعه است.
از قطعی خدمات غیرحضوری و کارتی تا بنبست در برداشت پول از بانک
اختلال اخیر که از ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ بانکهای ملی، صادرات، تجارت و توسعه صادرات را درگیر کرد، ابتدا خود را در قطعی همراهبانک، اینترنتبانک، کارتبهکارت و کارتخوانها (POS) نشان داد، اما در روزهای اوج بحران به مشکلی جدیتر تبدیل شد: طبق گزارشهای میدانی، در برخی شعب و خودپردازهای این بانکها حتی برداشت نقدی هم با محدودیت روبهرو شد و برخی مشتریان توانستند روزانه حداکثر تا حدود یک میلیون تومان پول نقد از حساب خود دریافت کنند، آنهم نه در همه شعب و بانکها.
پول کجاست؟ کسر وجه بدون انجام تراکنش
یکی از دغدغههای رایج در روزهای اختلال بانکی این است: تراکنش انجام شده، پول از حساب کسر شده، اما به حساب مقصد واریز نشده یا خرید نهایی نشده است. این اتفاق معمولاً وقتی رخ میدهد که شبکه بانکی دچار اختلال است و ارتباط بین بانک مبدأ، بانک مقصد یا سامانه واسط (مثل شتاب یا شاپرک) در میانه تراکنش قطع میشود؛ این حالت هم در کارتبهکارت، هم در خرید حضوری با کارتخوان و هم در خریدهای اینترنتی ممکن است اتفاق بیفتد. در اصطلاح بانکی به این وضعیت «مغایرت» گفته میشود.
برای آشنایی کامل با انواع مغایرتهای بانکی، دلایل بروز آنها و مراحل دقیق پیگیری، راهنمای جامع «رده» را مطالعه کنید:
مغایرت مبتنی بر کارت بانکی چیست و چگونه مغایرت بانکی را رفع کنیم؟
چکهای وصولنشده؛ تکلیف چیست؟
مطابق اعلام بانک مرکزی (۶ و ۷ تیر ۱۴۰۵)، چکهایی که به دلیل اختلال اخیر سامانههای بانکهای ملی، صادرات، تجارت و توسعه صادرات (ناشی از حمله سایبری به زیرساخت این بانکها از حدود ۱۵ خرداد) در سررسید وصول نشده یا برگشت خوردهاند، در رتبه اعتباری صادرکننده اعمال نخواهد شد و مشمول مساعدت بانک مرکزی هستند؛ با این حال، اگر پس از رفع اختلال همچنان سوءاثر یا مسدودی حساب باقی مانده باشد، لازم است شخصاً به شعبه مربوطه مراجعه و رفع آن را پیگیری کنید.
اقساط معوق؛ جریمه گرفته میشود یا نه؟
بر اساس همان اطلاعیه بانک مرکزی، مشتریانی که بهدلیل اختلال اخیر بانکهای ملی، صادرات، تجارت و توسعه صادرات نتوانستهاند قسط تسهیلات خود را در موعد مقرر پرداخت کنند، مشمول بخشودگی جریمه دیرکرد (وجه التزام) میشوند؛ اما این معافیت فقط شامل جریمه است و اصل بدهی و سود قانونی وام همچنان باید پرداخت شود، بنابراین بهتر است هرچه زودتر نسبت به تسویه قسط اقدام و در صورت باقیماندن هرگونه جریمه یا سابقه منفی، موضوع را از طریق شعبه بانک پیگیری کنید.
اگر چک یا قسط شما تحتتأثیر قرار گرفته، چه کنید؟
- مدرک نگه دارید: رسید بانکی، پیامک خطای تراکنش، اسکرینشات از برنامک بانکی یا هر مستندی که نشان دهد تلاش برای پرداخت یا وصول در بازه اختلال (از ۱۵ خرداد به بعد) ناموفق بوده را ذخیره کنید.
- صبر کنید و سریع اقدام نکنید: طبق تأکید بانکها، از تکرار مکرر تراکنشهای ناموفق خودداری کنید تا در صورت کسر وجه اشتباه، مغایرت ایجاد نشود.
- وضعیت چک یا مسدودی حساب خود را استعلام بگیرید: از طریق منوی «خدمات مالی» در وبسایت رده نیز میتوانید انواع استعلامات مرتبط، از جمله استعلام چک برگشتی و استعلام تسهیلات دریافتی، را بهسرعت و بدون مراجعه حضوری به شهبه بانکها دریافت کنید.
توجه: اگر پس از رفع اختلال، سابقه بد یا مسدودی همچنان باقی مانده، با رئیس شعبهای که حساب یا وام نزد آن است تماس بگیرید و درخواست کتبی برای اصلاح سابقه ثبت کنید.
- اگر شعبه پاسخگو نبود، به واحد بازرسی همان بانک مراجعه و کد پیگیری دریافت کنید.
- اگر مشکل حل نشد، شکایت خود را از طریق سامانه ارتباط مردمی بانک مرکزی به نشانیcbi.ir یا با تماس تلفنی با شماره ۲۷۰۶ (یا ۲۲۲۵۷۰۶۰) پیگیری کنید.
اختلال در نقدینگی کسبوکارها و تأثیر آن بر فروش
در روزهای اختلال، دستگاههای کارتخوان (POS) بسیاری از فروشگاهها با خطا یا تأخیر در ثبت تراکنش مواجه شدند و برخی خریدها به همین دلیل انجام نشد یا مشتری از همانجا منصرف شد. مشکل جدیتر برای کسبوکارها این بود که چکهایی که از مشتریان یا طرفهای تجاری دریافت کرده بودند، بهموقع وصول نمیشد؛ و همین کسبوکارها هم چون چکهای خودشان برای پرداخت به تأمینکنندگان بهموقع پاس نمیشد، در تأمین کالا و پرداخت هزینهها با تأخیر مواجه شدند. این زنجیره تأخیر در وصول و پرداخت چک، جریان نقدینگی روزمره بسیاری از کسبوکارهای خرد را مختل کرد و مستقیماً روی توان تأمین کالا و فروش آنها اثر گذاشت.
مسئولان چه میگویند؟
بانک مرکزی: بانک مرکزی طی اطلاعیه رسمی ۶ و ۷ تیر ۱۴۰۵ اعلام کرد موضوعاتی مانند سررسید و وصول چکها، تأخیر در بازپرداخت اقساط، جریمه دیرکرد تسهیلات و اثر آن بر رتبه اعتباری مشتریان را با «رویکرد حمایتی» در دست بررسی دارد.
دولت: سید علی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در نشست کمیسیون اقتصادی مجلس گفت تاکنون هیچ اطلاعاتی از مشتریان از دست نرفته و بازیابی سامانهها با موفقیت در حال انجام است و به مدیران بانکهای درگیر دستور داد پیگیر بازگشت هرچه سریعتر خدمات پایدار باشند .
مجلس: میثم ظهوریان، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، پس از جلسه مشترک با وزیر اقتصاد، بانک مرکزی و مدیران چهار بانک درگیر، در پیامی در شبکه ایکس نوشت علت اصلی حمله هنوز شناسایی نشده و «حتی تغییر سختافزار هم نتوانسته مشکل را حل کند»، هرچند برآورد اولیه این بود که ظرف حدود دو هفته مشکل برطرف شود .
و در آخرنیز محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، در جلسه بررسی این حادثه با انتقاد از ضعف امنیت سایبری گفت: «این اتفاق قابل پیشبینی بود و در آینده حتماً تکرار خواهد شد» و تأکید کرد نمیتوان نام این رخداد را «حمله» گذاشت، بلکه هشداری برای حملات بدتر بعدی است .
توصیه رده: در دام کلاهبرداری پیامکی نیفتید!
در چنین روزهایی که احتمال دارد مغایرت برایتان پیش آمده باشد یا منتظر واریز وجهی از طرف دیگری هستید، زمینه برای کلاهبرداریهای فیشینگ هم بیشتر میشود. ممکن است پیامک یا تماسی دریافت کنید با این مضمون که «برای پیگیری یا بازگشت وجه خود روی لینک زیر کلیک کنید» یا از شما بخواهند اطلاعات کارت، رمز دوم یا کد پویا را وارد کنید. به هیچوجه روی چنین لینکهایی کلیک نکنید و این اطلاعات را در اختیار کسی قرار ندهید؛ هیچ بانکی برای رفع مغایرت یا بازگشت وجه، رمز دوم، CVV2 یا کد پویای شما را از طریق پیامک یا تماس تلفنی درخواست نمیکند. برای پیگیری هرگونه مغایرت، فقط از طریق شعبه بانک خود یا سامانههای رسمی مثل میز امداد شتاب بانک مرکزی اقدام کنید.
تکلیف عده ایی ک چک ملی از مشتری گرفتن نه پاس میشه نه برگشت و بابتش از بانکهای دیگه ک اختلال ندارن چک دادن چی میشه مملکت بس صاحب همینه دیگه هیچ کس جوابگو نیست همه چیز مملکت تو هواس
درود من از ۲۰ خرداد تشکیل پرونده وام ارکیده بانک قرض الحسنه مهر انجام دادم تا کنون وام من به دلیل اینکه ضامن من نمیتواند قسط بانک ملی خودش که طرح مهربانی هست را پرداخت کند بانک قرض الحسنه میگوید تا وضعیت ضامن بدهکار نشان داده میشود امکان پرداخت وام برای شما مقدور نیست سامانه اجازه نمیدهد. خواستم از شما خواهش کنم این موضوع را پیگیری کنید اصل پول من و امثال من که در بانک مسدود هست شاید تا چند ماه هم نشود اقساط بانک ملی را پرداخت کنیم تکلیف ما چه میشود بانک مرکزی یک بخش نامه بزند و اعلام کند به سایر بانکها تا رفع اختلال بانکی استعلام این بانکها را بدهکار نشان ندهند و بانک ها وام ها را پرداخت کنند. من از روزی که درخواست دادم اعتبار سنجی شدیم و بدهی هم خودم هم ضامن نداشتیم پول تو حساب هست امکان پرداخت نداریم. این وضعیت را بایستی پیگیری کنید ممنون میشم اگه پیگیری در سطح بانک مرکزی انجام دهید
مدتی که از اقساط وام ازدواج فرزندانم گذشته همیشه سر موقع ازطریق همراه بانکم واریز میکردم الان قسطاول تیرماه نتواستم پرداخت کنم بانک تجارت سامانه اختلال انشالله درست میشه خیلی نگرانم خواهشا درست کنید
سلام
من کارمند هستم و حقوقم بانک ملی واریز میشود و اقساط در سایر بانکها مثل بانک مهر دارم و وقتی نمیتونم حقوقم را بردارم و قسطم را پرداخت کنم مطمئننا بر رتبه اعتبار سنجی من تاثیر دارد .باید یه فکر کلی تر بشود و دیکرد اقساط همه بانکها بخشیده شود و تاثیری بر اعتبار سنجی نداشته باشد
چرا یه فکری برای اوناکه چک ذارن نمیکتید من ۰۳/۲۴
۱۳۰تومن چک داشتم هنور نتونستم بگیرم به هرمسئولی هم میگم جواب سربالا میذه الان یخچالی که برلی جهیزیه دخترم خاستم بگیرم حدوذ۴۰ گرونتر شده لباسشویی حدود۱۵ گرونتر شده اخه چه گناهی کردیم
خاک بر سرتون که زندگی مردم ومختل کردین و انداختین به جون هم کسبه رو، همه که مثل شماها مختلص بی آبرو نیستن یارو پول من وریخته نمیتونم تو سیستم فشلتون چک وبهش برگردونم اون یکی پول صراف حواله کرده چند میلیارد نرسیده روی هوا مونده؟ دلار چند بود چند شد قید سفرشو زد بر ذاتتون لعنت که ول کن نیستین
بیمه بیکاری من بعد چهار ماه قرار شد به بانک ملی عزیز واریز بشه ولی به دلیل اختلال بانکی واریز نمیشه
تکلیف ما چیه
چقدر دیگه قرض کنیم تا این بانک درست بشه خسته مون کردن
حملات سایبری قطعا بیشتر خواهد شد.اما شماهم باید براش برنامه ریزی داشته باشید.تااینطور نشه.حتما ما نخبه هایی داریم که بتونن مقابله کنن
سلام بخاطر گرانی و وصعیت نابرابر دخل و خرج نتونستم قصد وام صدهزار تومانی را ماها بپردازم. تا اینکه یه پولی دستم اومد. و رفتم بانک خواستم مقداری از آن اقساط عقب افتاده را پرداخت کنم که متوجه شدم حدود 10 میلیون سود دیر کرد روش اومده. خواهشمندم به شعبات بانکها بخشنامه بدهید این سودهای دیرکرد وامها را به هر میزان که هست نگیرند و ببخشند
ماهم دیگه قدرت پرداخت قسط رو نداریم از همیشه بدبخت تر شدیم 😔من مستاجرم کارگرم ماهی ۱۵ تومن اجاره میدم پول رهن هم کمه همش هم کار میکنم همش هم اجاره ن پوشاک ن خوراک همه قسط ها هم مونده😔
با درود واحترام
مادیگه قدرت پرداخت مقوقه را نداریم .خرج شد امیدواریم دولت آنها را به ما ببخشد .با تشکر بدهکار بانک
اینها همش در حد حرفه، هم اقساط پیکیری میشه هم چک برگشت میخوره، هیچ کسی هم جوابگو نیست
متاسفانه بنیاد شهید فقط به فرزندانی شهدای که خانه دار هستند هیچ کاری نکرده اند نه حقوقی میدهند و نه چیز دیگر نمونه بارز بی عدالتی و حق کشی
اینکه از سپرده های چند هزار میلیاردی مردم کجاست قرارداد. سپرده پرداخت سود ماهیانه قطع شده آنهم در شرایط تورم سرسام آور واقعا نفع چه گروهی در میان است هک در سیستم رخ اما مردم ضرر روزانه مضاعف میدهند
پس شما گفتین همین هفته بانک ها درست میشه چرا سود من نمیاد مگه چقدر هست که قطع کردن شما دروغ زیاد میگین
نزدیک به یک ماه است که به تنها حسابم در بانک صادرات دسترسی ندارم. ابر قدرت این افتضاح بانکی کی سامان میگیرد.
باسلام
من چندین قسط دارم،لذا باتوجه به اینکه کارمند هستم خودم را موظف به پرداخت اقساط(وام جهیزیه دوتن ازدخترانم ،بانک ملی و همچنین یک قسط وام خرید مسکن،بانک صادرات) حتی زوترازموعد وسررسید آن اقدام می کردم،اما متاسفانه با توجه به اختلالات وهک ملی و صادرات مشکلات ونگرانی ها مبنی اخذ خسارات احتمالی از افرادی مانند بنده شود که لازم است بانک مرکزی از این کار بانکها باید جلوگیری نماید.
یعنی پدر ما رو در آوردید فقط ادعا تو عملکرد زیر صفر هر دانشی رو بومی کردیم تو همه کارها هم سر هستیم فقط معلوم نیست ما و مسوولین هرکدام در کدام وطن زندگی میکنیم
جالبه در مورد همه چی صحبت میشه جز واریز سود سپرده ها انگار نه انگار که بانک موظف هست سر تاریخ مقرر سودها رو واریز کنه و الان چندین هزار میلیارد تومان سود سپرده ها واریز نشده کسی هم پاسخگو نیست ؟؟؟!!!
اختلال در شبکه عمدیه
من فردا چک دارم تو صادرات
پول واریز کنم براش یا نه هنوز
موندم
سلام خواهشمندم درد دلمان را بگوش مسولین برسانید ما میخواهیم به حساب مسکن واریز کنیم ولیکن نمیشود واز آن طرف تحت فشار واریز هستیم
با این حساب هیچ اعتمادی به امنیت بانکی نیس،،،کسیه الان چکش را نمیتوان .وصول کند ،،چطور میتواند بدهی خودش را تصفیه کند ضرر این را کی نامین میکند،،،چرا سیستم بانک که مختل شده براحتی میتواند هزینه ارایه خدمات برای کارت به کارت را از جیب مردم بگبربد ولی سود بانکی مردم واریز نمیشه یک ریال هم به مردم جریمه نمیده،،چرا اقساط را میسه واریز کرد ولی سود پول مردم نه
نزدیک یک ماه پدرمردمو دراوردن بخصوص بانک ملی فقط باز بشن هزار تومن هیچکی تو بانک ملی نمیزاره این چندمین باره داره مردمو نقره داغ میکنه و جالب اینه پاسخگو هم نیستن تو اطلاع رسانیهاشون میگن طی چند روز گذشته یکی نیست بهشون بگه بی وجدانها چند روز گذشته یا یک ماه گذشته البته مملکت ما نظارت توش نیست هر جای دنیا بود بیچارشون میکردن بالاخره تموم میشه ولی بانک ملی برای همیشه اعتبارشو از دست داد و میبینید چطور همه پولشونو بکشن بیرون
دقیقا درست بشه یک دقیقه هم پولامو تو ملی نگه نمیدارم
فقط پولها رابا ید از این بانکهای فشل بیرون کشید و تبدیلبه هر چیز ارزشمندی کرد اینها درست بشو نیستند
الان یک ماه چک گرفتم مبلعش هم زیاده کسی نیست بگه سود این به جیب کی میره،خدا لعنت کنه باعث بانیش ،چند دفعه رفتم بانک صادرات میگن خراب هیچکاری نمیشه کرد،فقط دارن با سرمایه،روح،روان ما بازی میکنن