سود سپرده بانکی یکی از روش‌های رایج کسب درآمد از سرمایه در ایران است؛ اما همیشه این سؤال مطرح می‌شود که آیا بانک هنگام پرداخت سود، مالیاتی از آن کسر می‌کند؟ آیا سود سپرده کوتاه‌مدت و بلندمدت مشمول مالیات هستند؟ و آیا بین حساب اشخاص حقیقی و شرکت‌ها تفاوتی وجود دارد؟
پاسخ کوتاه این است که سود سپرده بانکی اشخاص حقیقی در حالت معمول از مالیات معاف است؛ اما وضعیت اشخاص حقوقی و شرکت‌ها متفاوت است. برای بررسی دقیق موضوع باید به قانون مالیات‌های مستقیم و مقررات مربوط به درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی توجه کرد.
در ادامه، وضعیت مالیات سود سپرده بانکی را بر اساس مقررات جاری و با تمرکز بر سال ۱۴۰۵ بررسی می‌کنیم.
قانون درباره مالیات سود سپرده بانکی چه می‌گوید؟
مهم‌ترین مستند قانونی در این زمینه، ماده ۱۴۵ قانون مالیات‌های مستقیم است.
طبق بند ۲ این ماده:
سود یا جوایز متعلق به حساب‌های پس‌انداز و سپرده‌های مختلف نزد بانک‌های ایرانی یا مؤسسات اعتباری غیربانکی مجاز، از پرداخت مالیات معاف است.
این حکم به اشخاص حقیقی محدود نشده است؛ بنابراین اصل معافیت شامل اشخاص حقیقی و حقوقی می‌شود. البته یک استثنا در همین ماده وجود دارد: سپرده‌هایی که بانک‌ها و مؤسسات اعتباری مجاز نزد یکدیگر می‌گذارند، مشمول این معافیت نیستند.
وضعیت مالیات سود سپرده در سال ۱۴۰۵
برای درک بهتر وضعیت فعلی، باید به یک اتفاق قانونی در سال ۱۴۰۱ توجه کنیم. در قانون بودجه سال ۱۴۰۱، به موجب بند «ر» تبصره ۶، معافیت مالیاتی سود سپرده بانکی برای برخی اشخاص حقوقی محدود شد. به همین دلیل، شرکت‌ها در آن سال بابت سود سپرده بانکی با مقررات مالیاتی متفاوتی روبه‌رو شدند.
اما این حکم مربوط به سال ۱۴۰۱ بود و نباید آن را به سال‌های بعد تعمیم داد.
در سال ۱۴۰۵، با توجه به استمرار حکم ماده ۱۴۵ و نبود محدودیت مشابه در احکام بودجه این سال، اصل معافیت سود سپرده بانکی برای اشخاص حقیقی و حقوقی برقرار است.
بنابراین، وضعیت به این شکل است:
|
نوع سپرده‌گذار |
وضعیت مالیاتی در سال ۱۴۰۵ |
|---|---|
| اشخاص حقیقی | معاف از مالیات |
| صاحبان مشاغل و کسب‌وکارهای انفرادی | معاف از مالیات بر سود سپرده |
| شرکت‌های خصوصی | معاف از مالیات |
| شرکت‌های دولتی | تابع مقررات مربوط و معافیت قانونی |
| صندوق‌های سرمایه‌گذاری دارای مجوز | برخوردار از معافیت‌های قانونی مربوط |
نکته مهم این است که معافیت سود سپرده با معافیت تمام درآمدهای یک شرکت تفاوت دارد. شرکت همچنان بابت سایر درآمدهای مشمول مالیات خود باید مطابق قانون مالیات بپردازد.
آیا سود سپرده کوتاه‌مدت و بلندمدت مالیات دارد؟
خیر. از نظر حکم ماده ۱۴۵، نوع سپرده تأثیری در اصل معافیت مالیاتی ندارد. بنابراین موارد زیر در صورت سپرده‌گذاری نزد بانک یا مؤسسه اعتباری مجاز، مشمول معافیت هستند:
-
سپرده کوتاه‌مدت عادی
-
سپرده کوتاه‌مدت ویژه
-
سپرده بلندمدت یک‌ساله
-
سپرده بلندمدت دوساله
-
سپرده بلندمدت سه‌ساله
-
حساب‌های پس‌انداز مشمول این ماده
در نتیجه، تفاوت نرخ سود سپرده‌ها به معنای تفاوت در مالیات آن‌ها نیست.
آیا بانک هنگام پرداخت سود، مالیات کسر می‌کند؟
خیر. در سپرده‌های بانکی مشمول ماده ۱۴۵، بانک نباید بابت مالیات بر درآمد سود سپرده، مبلغی از سود پرداختی به مشتری کسر کند.
برای مثال، اگر فردی ۵۰۰ میلیون تومان در بانک سپرده‌گذاری کرده باشد و ماهانه ۱۰ میلیون تومان سود دریافت کند، کل ۱۰ میلیون تومان به‌عنوان سود سپرده به او پرداخت می‌شود و مالیات بر درآمدی از آن کسر نمی‌شود.
این موضوع درباره سپرده‌های اشخاص حقیقی و حقوقی، با رعایت شرایط قانونی معافیت، صدق می‌کند.
آیا سود سپرده بانکی باید در اظهارنامه مالیاتی ثبت شود؟
اینجا باید بین ثبت حسابداری و اظهار مالیاتی تفاوت قائل شویم.
برای اشخاص حقیقی: سود سپرده بانکی که مشمول معافیت ماده ۱۴۵ است، درآمد معاف محسوب می‌شود و صرف دریافت آن به‌تنهایی تکلیفی برای پرداخت مالیات ایجاد نمی‌کند.
برای شرکت‌ها: سود سپرده باید مطابق استانداردهای حسابداری در دفاتر و صورت‌های مالی منعکس شود؛ اما ثبت حسابداری درآمد به معنای مشمول مالیات بودن آن نیست. شرکت باید معافیت قانونی را در محاسبات و اظهارنامه مالیاتی خود به‌درستی اعمال کند.
همچنین اگر درآمد دریافتی در واقع سود سپرده بانکی نباشد و ماهیت دیگری مانند درآمد حاصل از وجوه اداره‌شده داشته باشد، ممکن است حکم متفاوتی بر آن حاکم شود.
آیا مالیات سود سپرده بانکی در سال‌های آینده تغییر می‌کند؟
یکی از موضوعاتی که گاهی باعث نگرانی سپرده‌گذاران می‌شود، انتشار اخبار مربوط به وضع مالیات بر سود سپرده‌های بانکی است.
در سال‌های گذشته پیشنهادهایی برای دریافت مالیات از سود سپرده اشخاص حقیقی مطرح شده بود؛ اما پیشنهاد یا پیش‌نویس قانونی به‌تنهایی به معنای تصویب و اجرای قانون نیست.
برای اعمال مالیات جدید، باید حکم قانونی معتبر تصویب و لازم‌الاجرا شود. بنابراین تا زمانی که ماده ۱۴۵ تغییر نکرده یا حکم قانونی جدیدی برای سال مربوط تصویب نشده باشد، نمی‌توان صرفاً بر اساس اخبار و شایعات، سود سپرده اشخاص را مشمول مالیات دانست.
تفاوت مالیات سود سپرده با مالیات سایر درآمدهای بانکی
باید توجه داشت که هر نوع درآمدی که از بانک دریافت می‌شود، لزوماً سود سپرده بانکی نیست.
برای مثال:
-
سود سپرده بانکی: طبق ماده ۱۴۵ قانون مالیات‌های مستقیم معاف از مالیات است.
-
سود تسهیلات و درآمدهای حاصل از فعالیت‌های اقتصادی: ممکن است تابع مقررات مالیاتی دیگری باشند.
-
سود سپرده بانک‌ها نزد یکدیگر: از معافیت بند ۲ ماده ۱۴۵ برخوردار نیست.
-
درآمد حاصل از وجوه اداره‌شده: لزوماً مشمول معافیت سود سپرده نیست و باید ماهیت حقوقی آن بررسی شود.
بنابراین برای تشخیص معافیت، عنوان حسابداری به‌تنهایی کافی نیست و ماهیت واقعی درآمد اهمیت دارد.
پرسش‌های متداول درباره مالیات سود سپرده بانکی
در ادامه به برخی سوالات پرتکرار شما پاسخ می‌دهیم.
آیا سود سپرده ۱۰۰ میلیون تومانی مالیات دارد؟
خیر. اگر این مبلغ در قالب سپرده بانکی نزد بانک مجاز نگهداری شود، سود آن طبق ماده ۱۴۵ از مالیات معاف است.
آیا سود سپرده بانکی بازنشستگان مالیات دارد؟
خیر. سود سپرده بانکی بازنشستگان نیز در صورت برخورداری از شرایط ماده ۱۴۵ معاف است.
آیا سود حساب بانکی افراد بیکار مالیات دارد؟
خیر. وضعیت اشتغال فرد تأثیری در معافیت قانونی سود سپرده بانکی ندارد.
آیا سود سپرده بانکی شرکت‌ها در سال ۱۴۰۵ مالیات دارد؟
طبق حکم عمومی ماده ۱۴۵، سود سپرده بانکی شرکت‌ها نیز معاف است. محدودیت خاص قانون بودجه سال ۱۴۰۱ را نباید به سال ۱۴۰۵ تعمیم داد.
آیا سود سپرده بانکی مشمول مالیات بر ارزش افزوده است؟
خیر. سود سپرده بانکی مشمول مالیات بر ارزش افزوده نیست. مالیات بر درآمد و مالیات بر ارزش افزوده دو موضوع متفاوت هستند.
آیا اگر مبلغ سپرده چند میلیارد تومان باشد، مالیات تعلق می‌گیرد؟
خیر. در ماده ۱۴۵ برای معافیت سود سپرده بانکی، سقف مشخصی بر اساس مبلغ سپرده تعیین نشده است.
جمع‌بندی؛ بالاخره سود سپرده بانکی مالیات دارد یا خیر؟
بر اساس ماده ۱۴۵ قانون مالیات‌های مستقیم، سود سپرده‌های بانکی نزد بانک‌های ایرانی و مؤسسات اعتباری غیربانکی مجاز از پرداخت مالیات معاف است.
این معافیت در سال ۱۴۰۵ نیز برقرار است و شامل سپرده‌های اشخاص حقیقی و حقوقی می‌شود. محدودیت اعمال‌شده در قانون بودجه سال ۱۴۰۱ برای اشخاص حقوقی، حکمی مربوط به همان سال بوده و نباید به سال‌های بعد تعمیم داده شود.
بنابراین اگر به‌عنوان یک شخص حقیقی یا صاحب کسب‌وکار، در بانک سپرده کوتاه‌مدت یا بلندمدت دارید، در شرایط عادی بابت سود دریافتی خود مالیات پرداخت نمی‌کنید.
