آیا طرح علی کریمی در تحریم خرید طلا و دلار اثربخش است؟

به تازگی علی کریمی، فوتبالیست محبوب کشورمان در اینستاگرام خود پستی منتشر کرد و از مردم خواسته تا یک ماه از خرید کالاهایی مانند سکه، خودرو و غیره خودداری کنند. هدف او از این حرکت راه‌اندازی کمپینی در اعتراض به گرانی‌های اخیر در بازار است تا به این شکل، طی اتحادی مردمی قیمت‌ها تعدیل شده و به حالت منصفانه‌ای برسند.
همین موضوع در روزهای گذشته بازتاب وسیعی در شبکه‌های اجتماعی داشته و این حرکت علی کریمی، موافقان و مخالفان خاص خود را داشته است. حال در این یادداشت قصد داریم به طور اختصاصی به بررسی این موضوع بپردازیم که آیا تحریم خرید طلا و ارز از سوی مردم، تاثیری بر بازار آن دارد؟

سازوکار کمپین‌های تحریم خرید کالا

کمپین‌های تحریم خرید نوعی مبارزه مدنی با بحران‌های اقتصادی نظیر گرانی است. برخی از این کمپین‌ها تاثیرات کوتاه‌مدت دارند و برخی می‌توانند اثرات بلندمدت خود را بر پیکره اقتصاد برجای بگذارند. منتها اثر تحریم خرید برای هر کالا ویژگی‌های خاص خود را دارد.
مثلاً اگر کالای تحریمی از نوع کالای مصرفی و تاریخ‌دار باشد، قاعدتاً تحریم‌های نخریدن در کوتاه‌مدت اثرگذار خواهد بود. مثلاً اگر تحریم نخریدن نان، مرغ و یا شیر راه بیفتد، این موضوع قطعاً جواب می‌دهد. چون اجناسی که به‌سرعت ممکن است فاسد شوند و قابلیت نگهداری کمی دارند. به همین دلیل عرضه‌کنندگان را مجبور می‌کند که با کاهش قیمت‌ها، اجناس را به فروش برسانند وگرنه دچار ضرر زیادی می‌شوند. این نوع کالاها، کالاهایی هستند که عموم مردم در هر سطح مالی به آن نیاز دارند.
 

طلا؛ پناهگاه امن سرمایه‌گذاری

اما در مورد کالاهایی مانند طلا و ارز، بررسی وضعیت به این سادگی نیست. زیرا در اقتصاد به طلا و دلار، در اصطلاح «پناهگاه‌های امن» گفته می‌شود و افراد برای سرمایه‌گذاری در هنگام احساس خطر، به سراغ این دو مورد می‌روند. زیرا طلا و ارز (به خصوص دلار) خاصیت نقدشوندگی بالایی دارند و هر کسی با هر سرمایه‌ای، (حتی یک میلیون تومان) می‌تواند در آن سرمایه‌گذاری کند.
این موضوع در علم اقتصاد از شاخصی به نام «شاخص ترس» نشئات می‌گیرد. یعنی وقتی در جامعه‌ای ترسی از یک بحران به وجود می‌آید، سرمایه‌ها معمولاً به سمت طلا می‌روند تا بتوانند ارزش خود را حفظ کنند. زیرا هیچ حوزه دیگری به اندازه حوزه طلا برای سرمایه‌گذاری امن و مطمئن نیست و کمترین ریسک را برای افراد به دنبال دارد. از این رو افراد با نخریدن طلا، عملاً سرمایه خود را در معرض خطر قرار داده‌اند.
 

قیمت طلا از کجا ناشی می‌شود؟

از طرفی دیگر باید به این نکته توجه کنید که بخش مهمی از قیمت طلا به طور مستقیم از قیمت جهانی آن تأثیر می‌پذیرد. همین شرایط برای دلار آمریکا هم وجود دارد. دلار آمریکا به دلیل اعتبار بسیار زیادی که دارد، تقریباً شرایطی مشابه با طلا پیدا کرده و به نوعی این ارز پشتوانه اقتصاد جهانی است.
حتی جنگ اقتصادی که در دنیا به‌خصوص در برخی کشورها مانند چین وجود دارد، به دلیل این است که جلوی رشد سرسام‌آور دلار گرفته و قدری باعث متوازن‌تر شدن بازارهای ارزی شود. لذا مقداری از نوسانات دلار و طلا در سطح جهانی به همین موضوع برمی‌گردد. اگر کسی در دو سه سال گذشته روند نوسانات را دنبال کرده باشد، متوجه شده است که طلای جهانی افزایش قیمت داشته که این امر ناشی از جنگ اقتصادی در سطح جهان بوده است.
 

طلا و قیمت آن در بازار ایران

اما شرایط اقتصادی در ایران با سایر کشورها، به خصوص کشورهای توسعه‌یافته متفاوت است. اولاً طلا در کشور ما به‌صورت دو عاملی تغییر می‌کند. یعنی هم از کاهش و افزایش قیمت دلار تأثیر می‌پذیرد و هم از افزایش و کاهش قیمت طلای جهانی! علاوه بر این ما در بازار ایران پدیده‌ای به اسم حباب قیمتی هم داریم (که اصولاً در بازار طلا همیشه وجود دارد) و این حباب گاهی مثبت و گاهی منفی است.
این حباب در اثر مجموعه حرکات بزرگان بازار رخ می‌دهد. بزرگان بازار شامل 20 درصد از افراد و یا کسب‌وکارهایی است 80 درصد سرمایه در گردش بازار را در دست دارند. حال اگر بزرگان بازار در حال خرید مثلاً طلا باشند، حباب منفی و در زمانی که در حال عرضه طلا باشند حباب مثبت ایجاد می‌شود. بنابراین این عرضه و تقاضا در سطح بالا و بزرگان دیده می‌شود نه در سطح عرضه و تقاضای عمومی.
نمونه جالب آن چندی پیش در خبرها منتشر شد که ناصر سراج، رئیس سازمان بازرسی کل ایران گفته بود که 27 خرداد 97 در مجموع 7 میلیون و 600 هزار ثبت‌نام سکه در سامانه بانک مرکزی ثبت شده است که تنها پنجاه نفر، پنج درصد این سکه‌ها را خریداری کردند.
به همین دلیل ما در این بازار باید دقت کنیم که با یک جامعه 20-80 طرف هستیم. 80 درصد عموم مردم که صاحب 20 درصد سرمایه‌ها هستند و 20 درصدی که صاحب 80 درصد سرمایه هستند و در بازار به‌شدت اثرگذارند.
 

راه حل چیست؟

حال به سؤال اصلی خود برگردیم که آیا کمپین تحریم خرید طلا و دلار اثربخش است؟ برای پاسخ به این سؤال باید بررسی کنیم که آیا 20 درصد افراد اثرگذار در آن شرکت می‌کنند؟ اگرچه آمار رسمی در این زمینه وجود ندارد؛ اما با توجه به شناختی که از بازار وجود دارد باید بگوییم این 20 درصد در این کمپین‌ها شرکت نمی‌کنند.
لذا اگر فرض را بر این بگذاریم که تمام 80 درصد عموم مردم در کمپین شرکت کرده و خرید طلا و دلار را تحریم کنند، کاهش قیمت در اثر تحریم خرید این دو در بهترین حالت تنها 20 درصد اثرگذار است که رقم قابل‌توجهی نیست. نکته مهم اینجاست که مردم با تحریم خرید طلا و دلار، عملاً سرمایه‌های خود را در معرض خطر بیشتری قرار می‌دهند.
به همین دلیل این کمپین‌ها شاید در کوتاه‌مدت بتوانند اثری اندک بگذارد، اما در شرایط کلی بازار، تفاوت چشمگیری ایجاد نمی‌کنند. زیرا اثر اصلی را مجموعه سیاست‌های دولت و همچنین فعالیت‌های افراد و کسب‌وکارهای تأثیرگذار بر این موضوع می‌گذارند.
همچنین مسائل سیاسی مانند تحریم‌ها و مشکلات نقل و انتقال ارز هم به این نوع بحران‌ها دامن می‌زند که با حل‌وفصل آن‌ها قطعاً شاهد آرامش بیشتری در بازارهای طلا و ارز و سایر بازارها خواهیم بود.
 
یکی از بهترین پیشنهادها در چنین مواقعی، فعالیت در بازارهایی مثل بورس و بازار آتی سکه است. این بازارها، موازی با بازارهای سکه و دلار فیزیکی هست و مردم می‌توانند علاوه بر اطمینان بیشتری که این بازارها نسبت به بازارهای متزلزل دیگر دارد، با سرمایه‌گذاری، به تولید کشور کمک کنند و به ارزش دارایی خود بیفزایند و هم‌زمان از بحران در بازارهای فیزیکی دور بمانند.

عبدالحکیم بائی
تحلیل‌گر و معامله‌گر بازارهای مالی

بدون دیدگاه
  1. مریم می‌نویسد

    پیشنهادشون خوبه به شرطی که قبلا خودش پولشو تبدیل به دلار و طلا نکرده باشه !

  2. صادق می‌نویسد

    باسلام و با تشکر از مطالب ارزنده ای کا در کانال قرار میدهید. باید خدمت سما عرض کنم که به نظر من عامل اصلی ایجاد این حباب خود دولت و مخصوصا بانک مرکزی است . چون اولا بانک مرکزی بدون هیچ اطلاع قبلی و بصورت ناگهانی پیش فروش سکه را قطع کرد و ثانیا با وجود اینکه سکه در عرض کمتر از ۲۰ روز حدود ۷۰۰ هزار تومان گران شد بانک مرکزی فقط نظاره گر بازار بود و هیچ دخالتی برای کاهش قیمت یا عرضه مجدد سکه انجام نداد و عملا همین سکوت و عدم واکنش بانک مرکزی باعث وحشت و نگرانی از آینده شد و به سرعت به سمت خرید سکه و طلا در قیمتهای بالاتر از قیمت واقعی هجوم آوردند. در صورتیکه در زمان پیش فرش سکه انچنان حرص و ولعی از جانب مردم برای خرید آن وجود نداشت و اوضاع خیلی هم عادی بود. اما بازهم تاکید میکنم که بانک مرکزی عامل اصلی این حباب و گرانی است چون ذینفع است و از این طریق کمبود بودجه را جبرا میکند. این قصه سر دراز دارد ….
    متشکرم

    1. 9999+1 :) می‌نویسد

      مشکل از دولت نیست!
      همه دولت‌ها در پایان سال نیاز به چاپ پول دارند! وقتی که چیزی پشتوانه پول نباشه (طلا یا تولید داخلی)، پس با افزایش نقدینگی تورم هم افزایش می‌یابد، این تورم مثل یک بادکنک (در اقتصاد هم همین نام را دارد) هست. حالا دولت یک روز می‌آد جلوی دلار را می‌گیره، قسمتی از بادکنک را با دست نگه می‌دارد! قسمت‌های دیگر بیرون میزنند! والبته زور دولت حدی دارد، پس به دنبال مسکن می‌رود، پس دلار را رها می‌کند. و …

  3. مهدی می‌نویسد

    در حال حاضر بهترین راه جمع آوری نقدینگی مردم و آن هم با افرایش سود سپرده ها بانکی

    1. 9999+1 :) می‌نویسد

      چند سال قبل فقط 5% پول دست مردم بود و بقیه در بانک ها! کسی سرمایه گذاری نمی‌کرد مگر در بانک، رشد اقتصادی در بهترین حالت اگر منفی نبود، ثابت بود. باید شرایط برای تولید داخلی (منظور فقط تولید نیست، گردشگری و … نیز هست!) مهیا شود، و سرمایه گذاران با دانش سرمایه گذاری کنند.
      ما باید پیشرفت کنیم، نه پس رفت!

  4. 9999 می‌نویسد

    ببخشید چرا تحلیل شما جهت داره؟ من خیل وقته از مطالب سایت شما استفاده می کنم و مطالب مفیدی داره ولی در این مورد شما اگر به عکسی که از متن کمپین گذاشتین توجه کنید می بینید که نوشته ” طلا و ماشششششششین و هر چیزی که بی دلیل گرون شده ” ولی شما ” فقط دلار و طلا ” رو بررسی کردین در صورتیکه این کمپین بیشتر از اینکه به “طلا” اشاره داشته باشه به “ماشششششششششین و کالاهای دیگه ” اشاره داره که بدون دلیل خاصی قیمتهاش نجومی شده و دفعه قبل اگه کمی تحمل اجتماعی وجود داشت “کمپین نخریدن ماششششششششین” موفق می شد لطفا اصلاح بفرمایین…

  5. یوسفی پور می‌نویسد

    موافقم.. ممنون بابت تحلیل خوبتون

  6. حسین می‌نویسد

    به نظر من هم در کالاهای اساسی و هم اقلامی نظیر خودرو و مسکن باید حمایت بشه و مردم هیچ نخرن مطمئنم جواب میده

  7. Zabi می‌نویسد

    موافقم

  8. ابراهیم می‌نویسد

    موافقم

  9. زهره می‌نویسد

    موافقم

  10. علی می‌نویسد

    موافقم

  11. مهدی کوهستانی می‌نویسد

    سلام آقا علی کریمی ستون.
    حرف آقا علی کریمی حرف دل مردم،مردم استوره هاشونو دوس دارن،مثل همه جای دنیا

  12. علی می‌نویسد

    موافقم

  13. د.ک می‌نویسد

    حق با علی کریمی هست نخریدن بهتره.بخدا مردم موندن .نخریم شاید بیاد پایین.نه تنها ماشین.بلکه لوازم ضروری مثل خوراکیها.ما که تو نون شب خانواده به والله موندیم چکار کنیم تمام طول سال روزه گرسنگی داریم