سامانه مودیان چیست؟ راهنمای جامع برای ثبتنام، صدور صورتحساب الکترونیکی، قوانین و نکات کلیدی
سامانه مودیان یکی از مهمترین تغییرات ساختاری نظام مالیاتی ایران در سالهای اخیر است. این سامانه با هدف شفافسازی فعالیت اقتصادی، صدور صورتحساب الکترونیکی و کاهش خطا و تخلفات مالیاتی طراحی شده است. به بیان ساده، سامانه مودیان همان جایگزین فاکتورهای کاغذی و شیوه سنتی حسابداری در کسبوکارهاست؛ اما تفاوت مهم آن در این است که هر تراکنش مالی و فاکتور صادرشده بهصورت خودکار و استاندارد ثبت و قابل پیگیری است.
با توجه به اینکه مقررات مالیاتی روزبهروز سختگیرانهتر میشود و مشاغل، فروشگاهها، شرکتها و حتی کسبوکارهای آنلاین ملزم به استفاده از این سامانه هستند، آشنایی با آن برای کاربران مهم است. در رده، همیشه تلاش کردهایم سامانههای مالی، بانکی و استعلامی را برای کاربران سادهسازی کنیم؛ از سامانههای بانکی گرفته تا سامانههایی مثل صیاد، ثنا، سجام یا پلیس راهور. سامانه مودیان نیز در همین دسته قرار میگیرد؛ سامانهای کاربردی که شناخت دقیق آن میتواند از جریمههای مالیاتی و مشکلات قانونی جلوگیری کند.
سامانه مودیان مالیاتی چیست؟
وظیفه اصلی سامانه مودیان صدور فاکتور الکترونیکی و ثبت آن به شکل استاندارد است. در این سامانه، تمام مراحل زیر انجام میشود:
-
صدور صورتحساب با شناسه یکتا
-
ثبت گزارش مالی در پایگاه مرکزی سازمان مالیات
-
جایگزینی فاکتورهای کاغذی با فاکتور دیجیتال
این فرآیند باعث میشود هیچ فاکتوری بدون ثبت باقی نماند و صحت و اعتبار آن قابل استعلام و پیگیری باشد.
این موضوع نهتنها برای سازمان امور مالیاتی مهم است، بلکه برای مشتری نیز امنیت خرید و معامله را افزایش میدهد؛ درست مشابه سامانه صیاد که امنیت صدور چک را افزایش داد.
این سامانه چطور کار میکند؟
این سامانه یک سری ابزار و خدمات الکترونیکی مختلف برای گرفتن شناسه کالا و صدور صورتحساب الکترونیکی دارد. در نهایت هم اطلاعات مربوط به صورتحسابهای فروش کالا به صورت آنلاین و لحظهای به اداره مالیات ارسال خواهد شد.
جای نگرانی هم نیست؛ اگر صورتحسابها خطایی داشت یا مغایرتی به چشم مودی مالیاتی خورد هم امکان تغییر و اصلاح وجود دارد. بعد از فرستادن صورتحساب به سامانه هم این امکان وجود دارد تا خریدار نسبت به تایید یا رد آن اقدام کند. همینطور مودیان مالیاتی با فرستادن صورتحسابهای مالی به صورت الکترونیک از مزایا و بخشودگیهای مالیاتی هم برخوردار خواهند بود. اما در صورت عدم ارسال اطلاعات از طریق سامانه نهتنها از بخشودگی خبری نیست، بلکه مودی مالیاتی مشمول جریمه هم خواهد بود.
چرا سامانه مودیان ایجاد شد؟ دلایل و اهداف اصلی
اجرای این سامانه بخشی از اصلاحات اقتصادی است و دلایل آن شامل موارد زیر است:
-
جلوگیری از فرار مالیاتی
-
کاهش جعل فاکتور
-
حذف فاکتورهای غیرواقعی
-
ایجاد شفافیت در گردش مالی
-
تسهیل رسیدگی و رسیدگی مالیاتی
در سیستم قدیمی، بسیاری از درآمدها ثبت نمیشد یا امکان جعل فاکتور وجود داشت، اما با استفاده از فاکتور الکترونیکی، امکان خطا یا سوءاستفاده کاهش پیدا میکند.
ثبتنام در سامانه مودیان؛ مراحل و نیازمندیها
برای ثبتنام باید از طریق درگاه ملی خدمات مالیاتی اقدام کنید. مراحل کلی به این شکل است:
-
ورود به درگاه
-
احراز هویت
-
ثبت اطلاعات کسبوکار
-
فعالسازی دستگاه یا نرمافزار صورتحساب
پس از ثبتنام، کاربران باید فاکتورهای خود را تنها از طریق سامانه صادر کنند.
چه کسانی باید در سامانه مودیان مالیاتی ثبت نام کنند؟
- تقریباً تمام مشاغل دارای پرونده مالیاتی.
- اشخاص حقیقی و حقوقی.
- فروشندگان کالا و ارائهدهندگان خدمات.
در چند سال اخیر نیز سازمان مالیات، مشاغل را مرحلهبهمرحله ملزم به استفاده از آن کرده است.
چه کسانی مشمول ثبت نام در این سامانه نیستند؟
در حال حاضر، طبق اعلامهای سازمان امور مالیاتی، برخی گروهها و افراد از ثبتنام و فعالیت در سامانه مودیان معاف هستند یا الزام فوری ندارند. این موارد شامل کسبوکارهایی است که یا مشمول نظام مالیاتی نیستند یا بهدلایلی نیاز به صدور صورتحساب الکترونیکی ندارند.
البته معافیتها ممکن است با گذشت زمان تغییر کند، اما در شرایط کنونی، افراد و گروههای زیر مشمول ثبتنام در سامانه مودیان نیستند یا الزام ندارند:
۱) مشمولان معافیت مالیاتی و درآمدهای غیرمشمول
افرادی که بهطور کامل معاف از پرداخت مالیات هستند، الزام به ثبتنام ندارند. مثل:
-
مشمولان معافیتهای مالیاتی ماده 101 (مشاغل بسیار خرد یا کمدرآمد)
-
برخی مشاغل دارای معافیتهای قانونی مانند بخشهای خاص آموزشی، فرهنگی یا خیریه
این گروه چون اساساً تکلیف مالیاتی ندارند، الزام استفاده از سامانه مودیان برای آنها منتفی است.
۲) اشخاصی که فعالیت اقتصادی ندارند
افرادی که کسبوکار ندارند یا پرونده مالیاتی ندارند، ملزم به ثبتنام نیستند، مثل:
-
افراد حقیقی بدون شغل
-
کسانی که کسبوکار غیرفعال دارند
-
افراد فاقد درآمد مشمول مالیات
۳) برخی مشاغل کمریسک یا کمچرخه مالی
در برخی فازهای اجرایی، مشاغل کوچک و کمحجم در مرحله اول الزام نداشتند.
مثال:
-
دستفروشان
-
کسبوکارهای بدون دستگاه کارتخوان
-
مشاغلی با تراکنشهای بسیار محدود
البته احتمال دارد در آینده این گروهها نیز ملزم شوند.
۴) کسبوکارهایی که هنوز مشمول فراخوان مرحلهای نشدهاند
سامانه مودیان بهصورت فازبندی اجرا شده است.
این یعنی:
-
تمام مشاغل در یک تاریخ واحد مشمول نشدهاند.
-
برخی گروهها هنوز نوبت فراخوان آنها نرسیده است.
مثلاً در ابتدا اشخاص حقوقی و فروشگاههای بزرگ مشمول شدند و بهتدریج مشاغل خرد اضافه میشوند.
اگر در سامانه مودیان ثبتنام نکنیم چه میشود؟
عدم استفاده از این سامانه میتواند پیامدهای زیر را داشته باشد:
- جریمه مالیاتی
- عدم پذیرش فاکتورها
- مسدود شدن حقوق قانونی
- مشکلات رسیدگی در آینده
بنابراین ثبتنام علاوه بر الزام قانونی، راهی برای جلوگیری از دردسرهای بعدی است.
نتیجهگیری
سامانه مودیان یک تحول اجباری اما ضروری در نظام مالیاتی کشور است. کسبوکارهایی که زودتر با این سامانه سازگار شوند، از مزایایی مانند کاهش هزینههای حسابداری، نظم مالی و اعتبار بیشتر بهرهمند میشوند.
برای کاربران رده که به مدیریت مالی، استعلامها، قوانین بانکی و شفافیت تراکنشها اهمیت میدهند، شناخت این سامانه قدمی مهم برای فعالیت اقتصادی صحیح و بدون مشکل است.
