درگاه پرداخت اینترنتی صفحه‌ای امن است که هنگام خرید آنلاین، اطلاعات کارت بانکی را در آن وارد می‌کنید تا پول به حساب فروشنده برسد. اگر فروشنده هستید، این راهنما شرایط، مدارک، هزینه‌ها و زمان واریز را توضیح می‌دهد. اگر خریدار هستید، بخش پایانی به شناخت درگاه واقعی از جعلی می‌پردازد.
درگاه پرداخت چگونه کار می‌کند؟
- در فروشگاه اینترنتی «پرداخت» را می‌زنید و به صفحه پرداخت بانکی منتقل می‌شوید.
- شماره کارت، CVV2، تاریخ انقضا و رمز پویا را وارد می‌کنید.
- بانک پرداخت را تأیید می‌کند و پول از حساب شما کسر می‌شود.
- به سایت فروشنده برمی‌گردید و نتیجه پرداخت را می‌بینید.
- پول در سیکل تسویه به حساب فروشنده واریز می‌شود.
نهادهای درگیر در این مسیر:
- بانک مرکزی و شاپرک: شبکه پرداخت کشور را اداره می‌کنند و به شرکت‌های پرداخت مجوز می‌دهند.
- PSP (ارائه‌دهنده خدمات پرداخت): شرکت دارای مجوز که درگاه و پایانه در اختیار کسب‌وکارها می‌گذارد.
- پرداخت‌یار: شرکت دارای مجوز که راه‌اندازی درگاه را برای کسب‌وکارهای کوچک‌تر ساده‌تر می‌کند.
- پذیرنده: فروشنده‌ای که درگاه می‌گیرد.
انواع درگاه پرداخت
درگاه مستقیم (بانکی یا PSP): پذیرنده مستقیم با بانک یا PSP قرارداد می‌بندد. اعتبار بالایی دارد و برای شرکت‌های ثبت‌شده و پرتراکنش مناسب‌تر است، اما بررسی مدارک دقیق‌تر و زمان‌برتر است.
درگاه پرداخت‌یار (اختصاصی): پرداخت‌یارها به‌عنوان حلقه واسط میان پذیرنده و PSPها، درگاه اینترنتی را با شرایط آسان‌تر در اختیار کسب‌وکارها می‌گذارند. راه‌اندازی سریع‌تر است و بیشتر پرداخت‌یارها افزونه آماده برای وردپرس و ووکامرس دارند.
درگاه واسط: این عبارت هنوز رایج است، ولی امروز معمولاً همان درگاه پرداخت‌یار را می‌گویند. مهم این است که شرکت ارائه‌دهنده از شاپرک مجوز داشته باشد، نه اینکه نامش «واسط» یا «مستقیم» باشد.
آیا برای گرفتن درگاه پرداخت اینماد لازم است؟
بله. طبق مصوبات بانک مرکزی و شاپرک، دریافت درگاه پرداخت اینترنتی بدون اینماد امکان‌پذیر نیست. این شرط برای هر دو نوع درگاه، مستقیم و پرداخت‌یار، برقرار است و دیگر فقط مخصوص پذیرندگان جدید نیست.
اینماد (نماد اعتماد الکترونیکی) را وزارت صنعت، معدن و تجارت صادر می‌کند. سایت باید فروش واقعی کالا یا خدمات داشته باشد و اطلاعات کامل محصولات، از قیمت و ویژگی‌ها تا تصاویر، در آن درج شده باشد. شرایط، هزینه و زمان صدور را از سایت enamad.ir بررسی کنید.
اگر شرکتی گفت «درگاه بدون اینماد می‌دهیم»، احتیاط کنید و مجوز آن شرکت را از شاپرک استعلام بگیرید.
کد مالیاتی هم لازم است؟
بله. طبق قوانین بانک مرکزی و شاپرک، اینماد و کد مالیاتی هر دو از الزامات دریافت درگاه پرداخت اینترنتی هستند. کد مالیاتی را از طریق سامانه‌های سازمان امور مالیاتی می‌گیرید. مزیت قدیمی درگاه واسط، یعنی نیاز نداشتن به اینماد و کد مالیاتی، دیگر وجود ندارد.
مدارک لازم
برای درگاه پرداخت‌یار معمولاً این موارد خواسته می‌شود:
- سایت فعال و آماده فروش
- اینماد معتبر برای همان دامنه
- کد مالیاتی
- کارت ملی و شناسنامه متقاضی
- شماره شبای حساب بانکی
- آدرس، کدپستی و تلفن ثابت (بعضی ارائه‌دهنده‌ها طبق قوانین شاپرک این موارد را الزامی می‌دانند)
- مجوز کسب‌وکار، اگر کسب‌وکار ثبت‌شده و دارای مجوز باشد
برای درگاه مستقیم علاوه بر موارد بالا معمولاً این‌ها لازم است:
- شرکت ثبت‌شده با شناسه ملی
- روزنامه رسمی و آگهی تأسیس
- مجوز شغلی مرتبط
- نبود منع فعالیت اقتصادی برای متقاضی
فهرست دقیق مدارک هر شرکت کمی فرق دارد، پس قبل از شروع، آن را از خود ارائه‌دهنده بگیرید.
مراحل گرفتن درگاه پرداخت
- اینماد بگیرید و کد مالیاتی را آماده کنید.
- ارائه‌دهنده را انتخاب کنید. در سایت shaparak.ir بررسی کنید که مجوز دارد.
- در سایت ارائه‌دهنده ثبت‌نام کنید، مدارک هویتی، آدرس سایت و شبا را بدهید و احراز هویت را انجام دهید.
- پس از تأیید شاپرک، شناسه‌های پذیرنده و ترمینال صادر می‌شود.
- درگاه را با افزونه یا API به سایت وصل کنید. بعضی بانک‌ها آی‌پی سرور را هم می‌خواهند.
- یک تراکنش آزمایشی بزنید و بعد درگاه را فعال کنید.
زمان کل به کامل بودن مدارک و آماده بودن اینماد بستگی دارد.
هزینه‌های درگاه پرداخت
هزینه درگاه از دو بخش تشکیل می‌شود:
۱. کارمزد شبکه پرداخت (کارمزد شاپرکی): بانک مرکزی برای تراکنش‌های خرید کارمزدی تعیین کرده که بخشی از آن را پذیرنده می‌پردازد. این مبلغ به شبکه پرداخت می‌رسد و در پرداخت‌یارها معمولاً علاوه بر کارمزد خود پرداخت‌یار حساب می‌شود. پرداخت‌یار سهمی از آن ندارد. خریدار برای پرداخت با کارت کارمزدی نمی‌دهد.
۲. کارمزد ارائه‌دهنده: هر شرکت تعرفه خودش را دارد و عدد واحدی برای همه وجود ندارد. قبل از قرارداد این چهار مورد را بپرسید:
- درصد کارمزد
- سقف کارمزد هر تراکنش
- حق اشتراک یا هزینه راه‌اندازی
- هزینه تسویه یا تسویه سریع
فقط درصد کارمزد را مقایسه نکنید. سقف کارمزد و هزینه‌های جانبی روی هزینه نهایی اثر زیادی دارند. همچنین بپرسید که آیا کارمزد شاپرکی جدا از تعرفه ارائه‌دهنده حساب می‌شود یا داخل آن است.
ما در رده، همه درگاه‌های واسط را برای شما بررسی و مقایسه کرده‌ایم.
زمان تسویه: پول کی به حساب می‌رسد؟
تسویه تراکنش‌های درگاه‌های شاپرکی معمولاً در روز کاری بعد انجام می‌شود. پول از طریق شبکه پایای بانک مرکزی به شبای شما واریز می‌شود. در تعطیلات رسمی شبکه بانکی با محدودیت کار می‌کند، برای همین پرداخت‌های روز قبل از تعطیلی معمولاً در اولین روز کاری بعد واریز می‌شوند. ساعت دقیق واریز و امکان تسویه سریع‌تر بسته به ارائه‌دهنده فرق دارد، پس قبل از انتخاب، آن را کتباً بپرسید.
نکات فنی برای فروشنده‌ها
- پرداخت را تأیید (verify) کنید. بعد از بازگشت مشتری از بانک، فقط به پیام «پرداخت موفق» اکتفا نکنید. سایت شما باید از درگاه استعلام کند و بعد سفارش را فعال کند.
- اطلاعات کارت مشتری را هیچ‌وقت در سایت خودتان ذخیره نکنید. ورود اطلاعات باید فقط در صفحه بانک انجام شود.
- از HTTPS استفاده کنید و افزونه‌ها و قالب سایت را به‌روز نگه دارید.
- اگر فقط در شبکه‌های اجتماعی می‌فروشید، بیشتر ارائه‌دهنده‌ها «لینک پرداخت» می‌دهند. شرایط اینماد و کد مالیاتی برای آن هم برقرار است.
- شرایط بازگشت وجه، پشتیبانی و راه تماس را در سایت مشخص کنید.
راهنمای خریداران: درگاه واقعی را چطور تشخیص بدهیم؟
بیشتر کلاهبرداری‌ها با صفحه پرداخت جعلی (فیشینگ) انجام می‌شود. قبل از وارد کردن اطلاعات کارت این موارد را بررسی کنید:
- آدرس صفحه را بخوانید. درگاه پرداخت بانک مرکزی با آدرس https://AAA.shaparak.ir باز می‌شود و به‌جای AAA نام یکی از شرکت‌های پرداخت قرار می‌گیرد؛ به عنوان مثال: bpm.shaparak.ir. مراقب آدرس‌هایی باشید که فقط شبیه این ساختارند یا حرفشان کم و زیاد است.
- قفل و https را ببینید. صفحه پرداخت بدون https قابل اعتماد نیست.
- مبلغ و نام فروشگاه را در صفحه بانک با سفارشتان مطابقت دهید. لوگوی بانک باید با آدرس صفحه هماهنگ باشد.
- فقط اطلاعات لازم را وارد کنید. درگاه معتبر فقط شماره کارت، CVV2، تاریخ انقضا و رمز پویا را می‌خواهد. اگر رمز اول (پین کارت)، کد ملی یا اطلاعات اضافه خواستند، پرداخت را قطع کنید.
- رمز پویا فعال کنید و بعد از آن رمز دوم ثابت را حذف کنید، چون رمز ثابت اگر لو برود قابل سوءاستفاده است. رمز پویا را به هیچ‌کس نگویید، حتی اگر خودش را کارمند بانک معرفی کند.
- از لینک‌های پیامکی، ایمیلی و شبکه‌های اجتماعی با احتیاط پرداخت کنید. ترجیحاً خودتان آدرس فروشگاه را در مرورگر باز کنید.
- قبل از خرید از فروشگاه ناشناس، روی نماد اینماد در سایت کلیک کنید و در enamad.ir بررسی کنید که همان دامنه ثبت شده باشد.
- می‌توانید درگاه را امتحان کنید. یک بار عمداً اطلاعات نادرست وارد کنید. درگاه واقعی خطا می‌دهد. اگر پرداخت بدون خطا ادامه پیدا کرد، درگاه جعلی است.
اگر پول کم شد ولی خرید ثبت نشد
شماره پیگیری و ساعت تراکنش را نگه دارید و اسکرین‌شات بگیرید. ابتدا با پشتیبانی فروشگاه تماس بگیرید. اگر مشکل حل نشد، با بانک صادرکننده کارت خود تماس بگیرید و شماره پیگیری را بدهید. زمان دقیق بازگشت پول را همان بانک اعلام می‌کند.
پرسش‌های متداول
آیا می‌شود بدون اینماد درگاه پرداخت گرفت؟
طبق مقررات فعلی نه. برای درگاه مستقیم و پرداخت‌یار، اینماد لازم است.
شخص حقیقی هم می‌تواند درگاه بگیرد؟
بله، اگر سایت فعال، اینماد، کد مالیاتی و مدارک هویتی داشته باشد. بعضی صنف‌ها به مجوز اضافه نیاز دارند.
درگاه مستقیم بهتر است یا پرداخت‌یار؟
برای شرکت‌های بزرگ و پرتراکنش، درگاه مستقیم معمولاً منطقی‌تر است. برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، پرداخت‌یار مجاز سریع‌تر و ساده‌تر است.
لینک پرداخت هم درگاه حساب می‌شود؟
لینک پرداخت روش استفاده از همان درگاه است و برای فروش در پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی کاربرد دارد.
