تعدد بیرویه حسابهای بانکی اشخاص حقیقی، با ایجاد زمینههایی همچون پولشویی، فرار مالیاتی و سوءاستفاده از حسابهای اجارهای، به یکی از چالشهای جدی نظام بانکی تبدیل شده است؛ بهویژه آنکه بخش قابلتوجهی از این حسابها صرفاً کارکرد مقطعی داشته یا اکنون به حساب راکد تبدیل شدهاند که در مجموع، بار مالی و اجرایی سنگینی را به شبکه بانکی تحمیل میکنند.
در همین راستا، بانک مرکزی از سال ۱۳۹۶ مسیر ساماندهی این وضعیت را آغاز کرد، در سال ۱۴۰۲ دستورالعملهای جامعی در این زمینه ابلاغ شد و سرانجام بخشنامه اجرایی جدید «ضوابط ناظر بر افتتاح و نگهداری حسابهای سپرده ریالی اشخاص حقیقی» از تاریخ ۳۱ شهریور ۱۴۰۴ وارد مرحله عملیاتی شد. بر این اساس، بانکها دیگر اجازه افتتاح حساب مازاد بر سقف مجاز را ندارند. در ادامه همه نکات مرتبط با حساب های مازاد را در “رده” بررسی کرده ایم..
چرا تعداد زیاد حسابها خطرناک است؟
حسابهای مازاد، بستری مناسب برای بروز پدیدههایی مانند پولشویی، فرار مالیاتی، استفاده از حسابهای اجارهای و دیگر جرائم اقتصادی فراهم میکنند. بسیاری از این حسابها ممکن است به نام افرادی ایجاد شده باشند که حتی از وجودشان بیخبرند یا آنها را به دیگران اجاره دادهاند.
دلایل اجرای سیاست کاهش حسابهای مازاد
این سیاست با اهداف چندگانهای دنبال میشود:
- مبارزه با جرائم مالی: حذف حسابهای اضافی باعث کاهش حسابهای بینامونشان و دشوارشدن فعالیت شبکههای پولشویی و حسابهای اجارهای میشود.
- افزایش شفافیت مالی: تمرکز تراکنشها در حسابهای محدود، رصد فعالیتهای مالی را برای نهادهای نظارتی سادهتر میکند.
- کاهش هزینههای بانکی: نگهداری میلیونها حساب غیرفعال، هزینه زیرساخت و مدیریت را برای بانکها بالا میبرد.
- بهینهسازی سامانههای پرداخت: کاهش حجم اطلاعات غیرضروری، عملکرد سامانههای بانکی را سریعتر و دقیقتر میکند.
قانون تعدد در حساب بانکی
بر اساس این قانون، هر شخص (چه به نام خودش، چه بهصورت مشترک با فرد دیگر) فقط میتواند در هر بانک، از هر نوع حساب یک عدد داشته باشد؛ بهجز حسابهای بلندمدت که از این محدودیت مستثنا هستند. جدول زیر انواع این حسابها را نشان میدهد:
| نوع حساب | انفرادی مجاز | مشترک مجاز |
|---|---|---|
| قرضالحسنه پسانداز | ۱ عدد | ۱ عدد |
| قرضالحسنه جاری (با یا بدون دستهچک) | ۱ عدد | ۱ عدد |
| سپرده سرمایهگذاری کوتاهمدت عادی | ۱ عدد | ۱ عدد |
نکات مهم
- محدودیتی برای حسابهای بلندمدت یا تسهیلاتی وجود ندارد؛ به هر تعداد افتتاح حساب بلندمدت منعی ندارد.
- سقف کلی، حداکثر ۱۰ حساب سپرده ریالی فعال (اعم از فعال یا فعال-مسدود) در کل شبکه بانکی کشور است؛ این سقف مجموع حسابهای فرد در همه بانکها و مؤسسات اعتباری را شامل میشود، نه فقط یک بانک خاص. از ۳۱ شهریور ۱۴۰۴، سامانههای بانکی بهصورت خودکار اجازه افتتاح حساب بیش از این سقف را نمیدهند.
- صدور کارت بانکی: تنها یک کارت بانکی برای هر حساب سپرده مجاز است؛ صدور کارت اضافی ممنوع و باید غیرفعال شود.
- بانکها نمیتوانند مشتری را بدون دلیل موجه (مانند نیاز به دستهچک، دریافت وام و مواردی از این دست) مجبور به افتتاح حساب جدید کنند.
محدودیتهای تکمیلی؛ فراتر از سقف ۱۰ حساب
طبق بخشنامه جدید، پایینتر بودن تعداد حسابها از سقف ۱۰ عدد، بهتنهایی تضمینکننده افتتاح حساب جدید نیست. افراد زیر نیز ممکن است از افتتاح حساب تازه یا دریافت برخی خدمات بانکی (مانند دستهچک یا ابزارهای پرداخت جدید) محروم شوند:
- کسانی که در سامانههای نظارتی بانک مرکزی، حسابهای دارای وضعیت «تعیینتکلیفنشده» دارند.
- دارندگان چک برگشتی که هنوز رفع سوءاثر نکردهاند.
- افرادی که بدهی بانکی معوق دارند.
- کسانی که اطلاعات هویتیشان در شبکه بانکی ناقص یا نامنطبق است.
به همین دلیل، توصیه میشود پیش از هرگونه اقدام برای افتتاح حساب جدید، ابتدا نسبت به تعیینتکلیف حسابهای قدیمی، رفع سوءاثر چک و تسویه بدهیهای معوق اقدام شود.
آیا این محدودیت شامل اشخاص حقوقی (شرکتها) هم میشود؟
خیر. بخشنامه ۳۱ شهریور ۱۴۰۴ صراحتاً درباره حسابهای سپرده ریالی اشخاص حقیقی است و سقف ۱۰ حساب فقط برای افراد عادی اعمال میشود. حسابهای شرکتها، مؤسسات و سایر اشخاص حقوقی مشمول این سقف نیستند، هرچند این نهادها هم تابع ضوابط نظارتی جداگانه خود برای شفافیت مالی هستند.
حسابهای ارزی هم شامل این محدودیت میشوند؟
خیر. حسابهای ارزی از شمول این قانون خارج هستند. مشتریان میتوانند بدون در نظر گرفتن سقف ۱۰ حساب یا محدودیت یک حساب انفرادی و یک حساب مشترک در هر بانک، هر تعداد حساب ارزی که نیاز دارند افتتاح کنند. دلیل این استثنا، کاربرد متفاوت این حسابها برای مقاصدی مانند دریافت یا انتقال ارز، نگهداری سپرده ارزی، فعالیتهای تجاری بینالمللی یا سفرهای خارجی است.
سامانه «حسام»؛ درگاه جدید مشاهده و حذف داوطلبانه حسابهای مازاد
بانک مرکزی سامانهای با عنوان «حسام» (حسابهای سپرده اشخاص حقیقی مشتری) طراحی کرده که قرار است به هر شهروند اجازه دهد:
- فهرست کامل حسابهای خود در تمام بانکها (جاری، کوتاهمدت، بلندمدت و قرضالحسنه) را یکجا مشاهده کند.
- بدون نیاز به مراجعه حضوری، درخواست بستن حسابهای مازاد یا راکد خود را ثبت کند.
- مانده حساب بستهشده را به حسابی که خودش انتخاب میکند منتقل کند.
طبق اعلام بانک مرکزی، بانکها موظفاند حداکثر ظرف ۱۰ روز کاری پس از ثبت درخواست، نسبت به بستن حساب مازاد اقدام کنند، مگر آنکه مانع قانونی (مانند بدهی، مسدودی قضایی یا تعهد باز) وجود داشته باشد.
تعداد حساب بانکی خود را چگونه ببینیم؟
برای مشاهده تعداد و فهرست حسابهای خود در کل شبکه بانکی، دو مسیر در دسترس است:
- سامانه حسام بانک مرکزی (درگاه جدید و اختصاصی): پس از احراز هویت از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند، اطلاعاتی مانند نام و کد شعبه، شماره شبا، نوع و وضعیت هر حساب را نمایش میدهد و امکان ثبت درخواست بستن حسابهای مازاد را نیز فراهم میکند.
- پنجره خدمات الکترونیک بانک مرکزی: مسیر پیشین و همچنان در دسترس برای مشاهده تعداد کل حسابهای باز شده به نام شما در سیستم بانکی (شامل کوتاهمدت عادی، قرضالحسنه پسانداز، جاری و…).
اگر با هیچکدام از این دو مسیر به نتیجه نرسیدید، مراجعه حضوری به شعبه یکی از حسابهایتان و درخواست استعلام تعداد کل حسابها همچنان یک راه جایگزین است.
پیشنهاد “رده”
تعداد حساب کمتر یعنی تمرکز بیشتر بر مدیریت مالی شما. بنابراین پیشنهاد میشود از همین حالا حسابهای بانکی خود را از طریق سامانه حسام یا پنجره خدمات الکترونیک بانک مرکزی بررسی کنید، حسابهایی را که بیشترین تراکنش و فعالیت مالی در سالهای گذشته داشتهاند حفظ کنید و برای بستن سایر حسابهای کماستفاده یا راکد اقدام نمایید. حساب راکد یا مازاد چیزی جز دردسر برای شما نیست.
سلام.رفتم بانک حساب باز کنم میگه تعداد حسابهای فعال شما زیاد باید چند تاشو غیر فعال کنید .منم تو گوگل سرچ کردم سامانه غیر حضوری غیر فعال کردن حساب بانکی .سامانه حسام که مربوط به بانک مرکزی هست آمده بالا منم سامانه حسام رو دانلود کردم .میرم تو سامانه .هیچ ارتباطی به حذف حساب وکارهای بانکی نداره وداره اصول دین رو ازم میپرسه .وتعدا گناهم رو میخاد تحویلم بده .یعنی چه.این دیگه چی بود.لطفآ کمکم کنید مخم داره سوت میکشه
من برای دریافت بیمه تامین اجتماعی باید حساب بانک رفاه داشته باشم. رفتم بانک رفاه مگه حسابهات زیاد و نمی تونیم حساب براتون باز کنیم. از سامانه ها دراوردم که 17 حساب دارم. رفتم یکی رو بستم که سال 86 باز شده بود و جالبه که کلر بانک بست و با خوشحالی که تونست این کار رو بکنه ولی هیچ پولی توش نبوده که مثلا بهم بده. میشه حسابی تو بانک افتتحاح کرد و هیچ پولی درش نگذاشت؟ اصلا مگه افتتاح حسابی بدون گذاشتن پول میشه؟ حالا اون رو بگذریم. ملت رو رفتم که ببندم برام رمز عبور داد گفت برو با لپ تاپ در سامانه( حالا درست نمیگن کدام سامانه) و حساب های اضافه رو ببند. منم اومم و اون سامانه رو پیدا نمی کنم که مثلا ببندم. خب خود کارمند بانک نمی تونه بره برام و اونها رو ببنده؟ بانک آینده هم که با ملی ترکیب شده میگن تا آخر حداقل مرداد 1405 که هک شده امکان بستن حسابها نیست. خلاصه سرگردون برای بستن حسابهایی که اصلا استفاده نمیکنم و نمی تونمش هم ببندمشون. قانون داشتن حداقل 10 حساب بانکی قانون خیلی مسخره و بی خودی هست
ازمسئولین محترم خواهش می کنم وعده کاری راکه نمی توانیدانجام بدهید به مردم ندهیدومردم را بدبین نکنید، از ماه مرداد ۱۴۰۴ وعده راه اندازی سامانه حذف حسابهای زائد را داده اید ولی تاامروز که تیر ۱۴۰۵ می باشدیعنی پس از یازده ماه هنوز هیچ اقدامی صورت نگرفته آیا کسی مجبورتان کرده که دروغ بگویید ؟!!!
این نه تدبیر اندیشیه و نه خدمت به مردم و نه به نفع مردم ! کسی که این کاغذ بازیهارو میسازه خودش میدونه که منی که اسنپ کارمیکنم با هزارتا حساب هم خطر اقتصادی نیستم ! فقط سرگرم کردن ملته! ناراحت نشید واقعیت همینه ! کجای دنیا حساب راکد که خود به خود بسته میشه مانع افتتاح حساب جدید میشه ! خب مجسمه های بلاهت وقتی سقف تعیین کردید ۱۰ تا طرف بخواد ۱۱همی و بسازه یکیشو ببندید ! انقدر راحت ! چرا نباید بتونم حساب آشغال و بی مصرف قدیمی و غیر حضوری حذف کنم ! دیگه پنل احراز هویت درست کردید سایز لباس زیرمون هم دادیم با آدرس و ….. واقعا مضحک نیست ؟ حساب غیر فعال خودش باید مسدود و در صورت عدم پیگیری حذف بشه ، وقتی موجودی و تراکنش نداره تو ده سال …. بخدا شما ادای عقب مونده های ترکیه هم نمیتونید در بیارید …..
برای باز نشستگی باید حساب رفاه باز کنم میگه 19تا حساب بانکی داری نمیشه باید ده تا رو ببندی .حالا اگه یک حساب بانک تجارت ده سال قبل در شهر بندرعباس باز کرده باشی باید بری همون شهر حسابت رو ببندی این درسته پس دیجیتال و غیر حضوری یعنی چه ؟چرا نباید از شعبه اون بانک در نزدیک منزل اقدام کرد این چه قانونیه؟ با ۶۰ سال سن بریم این شهر و اون شهر درسته؟
به شعبه مرکزی مراجعه کن شعبه میتونه تلفنی مشکل رو حل کند
واقعا خیلی بی برنامگیه .بگو اول تمهیدادتشو ببینین بعد یه ترحو اجرا کنین .
من برا بستن چند حساب راکد باید به چند شهر برم
چون میگن حساب راکد و فقط داخل همون شعبه بایدفعال یاببندی
وبدتر اینکه بانک تجارت برا هر حساب دو شماره داره
یعنی هر شماره حسابش دوتا تو سیستم تعداد حسابها
میزنه.
هموز هیچ سامانه ای راه اندازی نشده فقط فشار میارن اضافیارو حذف کنید باید بهضیارو حضوری رفت فقط کارهارو سخت تر میکنن بجای اینکه اول دقیق بگن سامانه کجاست
بانک به من گفته که حساب راکد داری ولی نمیدونیم چه حسابیه؟ هیچ جا هم نیست شفاف معلوم کنه حسابهای آدم رو
وای خدا همه حرفی که میخواستم بگم و گفتن به خدا الان وسط جنگ نه اینترنت هست که تو سامانه بریم نه کافی نت باز هست.به غیر از این فقط میگن حساب راکد حتی یه کمک کوچک هم نمیکنن حداقل بگن شبا بانک کدومه یا نمیدونم به هر چیزی که دسترسی دارن فقط به من گفت برو تو سایتmy.cbi.ir با کدوم گوگل با کدوم کافی نت
حساب راکد دارم ولی به هر بانکی که رفتم ان را پیدا نمیکنم سایت بانک مرکزی هم به روز نمیباشد لطفا راهنمایی کنید
من از سال 1391در این بانک سابقه حساب وگردش مالی دارم برای دریافت دوام میانگین موجودی را به نرخ امروزمحاسبه میکننددرحالیکه ارزش پول من در سال 91 درحدودشاید 200برابرامروز بود که این اشتباه است میانگین پول سال 91باید با میانگین امروز فرثق داشته باشد.این موضوع را با مسئولان بانک استان درمیان گذاشتم متاسفانه جواب قانع کننده ای نداشتندوتنها وجود نقص در قانونشان را پذیرفتند وکار دیگه ای ازدستشان برنمیاد.میخواستمئ به متولیان بالای بانک رسانده شود که این نقص در قوانینتان است انرارفع کنیدشما بانکی هستید وبا پول سروکار دارید میدانیدکه ازرش پول امسال با ده سال پیش فرق دارد.
سلام
حساب بانکی را می خواستم ببندم ولی پیام می دهد به علت فعال بودن در بورس امکان بستن وجود ندارد ولی کارگزاری هم می گوید غیر فعال است. راهنمایی فرمایید
سلام. توضیحات بسیار خوب و کامل.
خوب من برای هر کاریم یک حساب دارم که گردش داره اما پنج حساب پس انداز دارم که همش گردش داره اما پیامک برام اومده
ممنون طرح خوبیه ان شاءالله زودتر اجرای بشه مردم هم از کارت عابر بانک بی مصرف راحت بشن بانک ها هم از مشتری بی پول راحت میشن
یادمون نبود که برای راحت شدن از کارت های اضافی از شما یا بانک مرکزی باید اجازه بگیریم