استعلام اعتبار معاملاتی
آنلاین و سریع

آموزش و معرفی استعلام اعتبار معاملاتی

پیش از انجام یک معامله مهم، فقط شناخت شخصی از طرف مقابل کافی نیست. ممکن است فردی از نظر قانونی برای انجام برخی معاملات محدودیت داشته باشد، سابقه محکومیت مالی داشته باشد، ورشکسته یا محجور باشد یا وضعیت قضایی دیگری درباره او ثبت شده باشد که دانستن آن پیش از امضای قرارداد اهمیت زیادی دارد.

سامانه اعتبار معاملاتی اشخاص با استفاده از اطلاعات قضایی، امکان بررسی بخشی از وضعیت حقوقی و مالی طرف معامله را فراهم می‌کند. هدف این استعلام این است که پیش از معامله، اطلاعات بیشتری درباره اهلیت و وضعیت قضایی طرف مقابل در اختیار داشته باشید و با آگاهی بیشتری تصمیم بگیرید. البته نتیجه این استعلام به‌تنهایی تضمین‌کننده امن بودن معامله نیست و جایگزین بررسی سند، مال مورد معامله یا مشاوره حقوقی در معاملات مهم نمی‌شود.

اعتبار معاملاتی چیست؟

اعتبار معاملاتی در این سرویس به بررسی وضعیت حقوقی و قضایی یک شخص برای انجام معامله گفته می‌شود. این استعلام می‌تواند اطلاعاتی درباره مواردی مانند ممنوع‌المعامله بودن، محجوریت، ورشکستگی، اعسار، محکومیت‌های مالی و برخی وضعیت‌های قضایی مؤثر بر معامله در اختیار شما قرار دهد.

بنابراین اعتبار معاملاتی را نباید با رتبه اعتباری بانکی اشتباه گرفت. در این سرویس عدد یا رتبه‌ای برای خوش‌حساب یا بدحساب بودن فرد محاسبه نمی‌شود؛ بلکه وضعیت‌های ثبت‌شده در منابع قضایی بررسی و نتیجه مرتبط با آنها ارائه می‌شود.

هدف از این گزارش این است که قبل از انجام معامله، از وجود برخی موانع یا هشدارهای حقوقی درباره طرف مقابل مطلع شوید و تصمیم آگاهانه‌تری بگیرید.

طبق اعلام قوه قضاییه در تیر ۱۴۰۵، سامانه اعتبار معاملاتی در سال قبل حدود ۱۶ میلیون بار مورد استعلام قرار گرفته است.

تفاوت اعتبار معاملاتی با اعتبارسنجی بانکی چیست؟

اعتبار معاملاتی و اعتبارسنجی بانکی دو استعلام متفاوت هستند. اعتبارسنجی بانکی بر سابقه انجام تعهدات مالی، تسهیلات، بدهی‌ها و رفتار اعتباری فرد تمرکز دارد و در نهایت برای او امتیاز و رتبه اعتباری تعیین می‌کند.

اما استعلام اعتبار معاملاتی بر اطلاعات و سوابق حقوقی و قضایی مرتبط با انجام معامله تمرکز دارد؛ مانند ممنوع‌المعامله بودن، محجوریت، ورشکستگی، اعسار و برخی محکومیت‌ها یا وضعیت‌های قضایی.

بنابراین اگر می‌خواهید بدانید فرد از نظر بانکی چقدر خوش‌حساب است، باید گزارش اعتبارسنجی بانکی دریافت کنید. اگر هدف شما بررسی وضعیت حقوقی طرف مقابل پیش از معامله است، استعلام اعتبار معاملاتی کاربرد دارد.

اعتبار سنجی

اولین مدرکسی که باید موقع درخواست وام ارائه کنید گزارش اعتبار سنجی است. شما با ثبت‌نام و عضویت در رده می‌توانید نتیجه مراودات مالی‌تان در بانک‌ها و مؤسسات مالی را بسنجید و اطلاعات مربوط به حساب‌ها و سطح اعتباری‌تان را به صورت تصویری و PDF در اختیار داشته باشید.

اعتبار سنجی بانکی

چه مواردی اعتبار معاملاتی افراد را مشخص می‌کند؟

موارد زیر روی اعتبار معاملاتی افراد اثرگذار هستند:

• سابقه محکومیت مالی
• سابقه اعسار
• وضعیت‌های قضایی مرتبط مانند وجود دستور جلب یا لزوم مراجعه به مرجع قضایی
• سابقه محکومیت مالی اجراییات ثبت
• شخص متوفی فرضی
• شخص غایب مفقودالاثر
• شخص ممنوع‌المعامله
• شخص محجور
• ورشکسته
• شخص متوقف

نکته: امروز علاوه بر سکوهای خصوصی، دسترسی از مسیرهای جدید خدمات الکترونیک قضایی نیز توسعه پیدا کرده است.

وجود یا نبود هر یک از این وضعیت‌ها در گزارش می‌تواند اطلاعات مهمی درباره ریسک حقوقی معامله در اختیار طرف مقابل قرار دهد.

استعلام اعتبار معاملاتی چه چیزهایی را نشان نمی‌دهد؟

گزارش اعتبار معاملاتی درباره وضعیت شخص طرف معامله است و همه ریسک‌های یک معامله را پوشش نمی‌دهد. برای مثال این استعلام جایگزین بررسی مالکیت و اصالت سند ملک، وضعیت توقیف یا رهن خودرو، اعتبار چک، بدهی‌های بانکی یا رتبه اعتباری فرد نیست.

بنابراین در خرید ملک یا خودرو، علاوه بر استعلام اعتبار معاملاتی شخص، باید استعلام‌های مربوط به خود مال مورد معامله را نیز جداگانه انجام دهید.

معنی وضعیت‌های گزارش اعتبار معاملاتی چیست؟

نتیجه استعلام ممکن است شامل اطلاعات و هشدارهای متفاوتی باشد و همه آنها معنای «ممنوع‌المعامله بودن» ندارند.

ممنوع‌المعامله: یعنی درباره امکان انجام معامله توسط شخص، محدودیت قانونی ثبت شده است.

محجور: شخصی است که مطابق قانون، در تصرف در اموال و حقوق مالی خود محدودیت دارد. قانون مدنی صغار، اشخاص غیررشید و مجانین را در گروه محجوران قرار داده است.

ورشکسته: درباره تاجر یا شرکت تجاری‌ای به کار می‌رود که مطابق مقررات قانون تجارت، حکم ورشکستگی درباره او صادر شده است. تاجر ورشکسته از تاریخ صدور حکم از مداخله در اموال خود منع می‌شود و مدیر تصفیه در امور مالی مربوط قائم‌مقام او خواهد بود.

اعسار: به معنای ناتوانی شخص از پرداخت دیون خود در شرایط مقرر قانونی است. وجود سابقه اعسار یک داده مهم مالی و قضایی محسوب می‌شود، اما به‌تنهایی به این معنا نیست که شخص از انجام همه معاملات ممنوع است.

محکومیت مالی: نشان می‌دهد درباره شخص حکم مالی صادر شده است. در گزارش ممکن است وضعیت اجرا شدن یا اجرا نشدن محکومیت نیز اهمیت داشته باشد.

دستور جلب یا وضعیت قضایی مرتبط: طبق آخرین توضیحات مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، سامانه اعتبار معاملاتی می‌تواند وجود برخی وضعیت‌های قضایی مانند دستور جلب را نیز به طرف معامله اعلام کند.

آیا سابقه اعسار یعنی شخص ممنوع‌المعامله است؟

خیر. اعسار و ممنوع‌المعامله بودن دو مفهوم متفاوت هستند. معسر کسی است که مطابق قانون توان پرداخت بدهی خود را ندارد. صدور حکم اعسار به‌تنهایی به معنای ممنوعیت شخص از تمام معاملات نیست.

البته سابقه اعسار می‌تواند برای طرف معامله مهم باشد؛ زیرا اطلاعاتی درباره وضعیت مالی و قضایی فرد ارائه می‌کند. به همین دلیل بهتر است نتیجه گزارش را بر اساس نوع وضعیت ثبت‌شده تفسیر کنید و صرف مشاهده یک سابقه منفی را معادل ممنوع‌المعامله بودن ندانید.

استعلام چک برگشتی

چرا باید از سامانه استعلام اعتبار معاملاتی استفاده کنیم؟

در گذشته معامله کردن با افراد مختلف همیشه ریسک‌های خودش را داشت. خریدن ماشین یا خانه از کسی که هیچ شناختی از آن ندارید. قبول کردن چک کسی که نمی‌دانید توان پرداخت مبلغ روی برگه چک را دارد یا نه. در واقع شما پای هر معامله‌ای که می‌رفتید ریسک زیادی درباره طرف مقابل معامله وجود داشت. این که آیا خریدار ماشین یا خانه به تعهدات مالی‌اش عمل می‌کند، چک‌هایش نقد می‌شود، آدمی که با او معامله می‌کنید خوش‌حساب است یا بدحساب. سامانه اعتبار معاملاتی می‌تواند بخشی از ریسک حقوقی معامله را کاهش دهد و اطلاعات بیشتری برای تصمیم‌گیری در اختیار شما قرار دهد. از طریق این سامانه، شما می‌توانید در کمتر از چند دقیقه اعتبار معاملاتی فرد موردنظرتان را بررسی کنید و تصمیم بگیرید با او معامله کنید یا خیر.

نکته: لطفا به این موضوع توجه داشته باشید که عدم اطمینان از سلامت حقوقی طرف معامله می‌تواند ریسک‌های حقوقی و مالی جدی‌ای به همراه داشته باشد.

آیا نتیجه مثبت اعتبار معاملاتی یعنی معامله امن است؟

خیر. استعلام اعتبار معاملاتی یکی از ابزارهای کاهش ریسک معامله است و نتیجه مثبت آن تضمین نمی‌کند که معامله بدون مشکل انجام خواهد شد.

اگر علاوه بر وضعیت حقوقی طرف معامله می‌خواهید سابقه بانکی، بدهی‌ها یا چک‌های برگشتی او را بررسی کنید، از سرویس‌های اعتبارسنجی بانکی، استعلام تسهیلات و استعلام چک استفاده کنید.

در معاملات مهم، استعلام اعتبار معاملاتی را در کنار بررسی مدارک، مالکیت مال، وضعیت ثبتی و سایر استعلام‌های مرتبط انجام دهید.

استعلام قسط معوقه بانکی

بهترین زمان استعلام اعتبار معاملاتی چه زمانی است؟

بهتر است استعلام را تا حد امکان نزدیک به زمان نهایی کردن معامله و امضای قرارداد دریافت کنید. وضعیت حقوقی یا قضایی افراد ممکن است در طول زمان تغییر کند؛ بنابراین گزارشی که چند ماه قبل دریافت شده، لزوماً وضعیت فعلی شخص را نشان نمی‌دهد.

اگر بین دریافت گزارش و انجام معامله فاصله زمانی قابل توجهی ایجاد شد، بهتر است پیش از امضای قرارداد دوباره استعلام بگیرید.

نحوه استعلام از رده

1) برای دسترسی به سامانه استعلام اعتبار معاملاتی افراد کافی است وارد سایت یا اپلیکیشن رده شوید. از منوی پیشخان بر روی عبارت «استعلام‌ها» کلیک کرده و گزینه «استعلام اعتبار معاملاتی» را انتخاب کنید.

۲) بعد از ورود باید کد ملی و شماره موبایل کسی را وارد کنید که قصد گرفتن استعلامش را دارید. هزینه هر استعلام اعتبار معاملاتی نیز 10500 تومان است.

نکته: شماره تماسی که استفاده می‌کنید، حتما باید به نام شخصی باشد که قصد دارید استعلام اعتبار معاملاتی او را دریافت کنید. در واقع، شماره تماس با کد ملی شخص باید مطابقت داشته باشند.

3) بعد از وارد کردن کد 5 رقمی پیامک شده، با صفحه زیر مواجه خواهید شد. اندکی صبر کنید و منتظر پیامک بعدی باشید.

4) بعد از چند دقیقه پیامک زیر از طرف ADLIRAN برایتان ارسال می‌شود. البته نیازی نیست به سامانه عدل ایران مراجعه کنید و کد رهگیری را وارد کنید. کافیست در همان صفحه گزارش استعلام اعتبار معاملاتی بر روی گزینه «تلاش مجدد» کلیک کنید.

5) بعد از کلیک بر روی «تلاش مجدد»، می‌توانید نتیجه استعلام‌تان را ببینید. همان‌طور که در تصویر زیر مشاهده می‌کنید، شخصی که استعلام او را گرفته‌ایم هیچ سابقه منفی‌ای ندارد و این خبر خوبی است!

آیا می‌توان اعتبار معاملاتی شخص دیگری را بدون اطلاع او استعلام کرد؟

برای دریافت گزارش از طریق رده، شماره موبایل و کد ملی باید متعلق به همان شخص باشند و کد تأیید به شماره همراه او ارسال می‌شود. بنابراین صرف داشتن کد ملی و شماره موبایل یک فرد برای مشاهده گزارش او کافی نیست و مرحله تأیید هویت نیز باید انجام شود.

این موضوع به‌ویژه از نظر حریم خصوصی اهمیت دارد. در مقررات جدید مربوط به استعلام اهلیت معاملاتی در بستر سکوهای خصوصی نیز انجام استعلام با رضایت طرفین معامله و با رعایت محرمانگی و حفاظت از اطلاعات شخصی مورد تأکید قرار گرفته است.

اگر نتیجه استعلام اعتبار معاملاتی منفی باشد چه کنیم؟

ابتدا متن دقیق نتیجه را بررسی کنید؛ زیرا همه هشدارها یک معنی ندارند. ممنوع‌المعامله بودن، محکومیت مالی، اعسار، ورشکستگی یا وجود یک وضعیت قضایی، آثار حقوقی متفاوتی دارند.

اگر نتیجه نشان می‌دهد شخص ممنوع‌المعامله یا محجور است، یا درباره او وضعیت قضایی مؤثری وجود دارد، پیش از ادامه معامله علت و وضعیت فعلی آن را از مرجع مربوط پیگیری کنید. در معاملات با ارزش بالا نیز بهتر است پیش از امضای قرارداد از مشاوره حقوقی استفاده شود.

اگر گزارش مربوط به خودتان است و اطلاعات آن را اشتباه یا قدیمی می‌دانید، پیگیری اصلاح اطلاعات باید از مرجع قضایی یا ثبتی‌ای انجام شود که آن وضعیت را ثبت کرده است.

چند نکته مهم

1. این سرویس عضویت شخص مورد نظر شما در سامانه ثنا را استعلام می‌کند. اگر شخصی که قصد دارید استعلام ممنوع‌المعامله بودن او را دریافت کنید، در سامانه ثنا عضو نباشد، این سامانه امکان انجام استعلام ممنوع‌المعامله بودن را نخواهد داشت و نمی‌تواند استعلام مورد نظر را انجام دهد.
2. اگر شخصی برای انجام معامله ممنوعیت داشته باشد، در گزارش استعلام، به دلیل ممنوع‌المعامله بودن او نیز اشاره می‌شود. درنتیجه، شما کاملا متوجه خواهید شد که آن شخص به چه دلیل از انجام معامله منع شده است.
3. برخی نهادهای مالی و کسب‌وکارها نیز می‌توانند از اطلاعات اعتبار معاملاتی به‌عنوان یکی از داده‌های مورد استفاده در ارزیابی ریسک مشتری یا طرف قرارداد استفاده کنند.
4. اگر شخص در سامانه ثنا احراز نشده باشد، ممکن است امکان دریافت نتیجه کامل استعلام از این سرویس وجود نداشته باشد. این وضعیت را نباید به معنای ممنوع‌المعامله یا بدسابقه بودن فرد دانست.