شماره همراه و کد ملی وارد شده باید متعلق به یک شخص باشد تا دریافت نتیجه استعلام چک برگشتی امکانپذیر باشد
در معاملاتی که با چک انجام میشود، یکی از مهمترین نگرانیها احتمال برگشت خوردن چک است. استعلام سابقه چکهای برگشتی صادرکننده به شما کمک میکند پیش از معامله، تصویر بهتری از سابقه او در شبکه بانکی داشته باشید و با آگاهی بیشتری درباره پذیرش چک تصمیم بگیرید. البته نتیجه استعلام، تضمینی برای موجود بودن حساب یا وصول همان چک در تاریخ سررسید نیست.
استعلام سابقه چک برگشتی و استعلام یک برگ چک صیادی، دو موضوع متفاوت هستند. اگر میخواهید سابقه کلی چکهای برگشتی یک فرد را بررسی کنید، سرویس استعلام چک برگشتی اطلاعات مربوط به سوابق ثبتشده او را نمایش میدهد. اما اگر یک برگ چک صیادی در دست دارید و میخواهید پیش از پذیرش آن وضعیت اعتباری صادرکننده را بررسی کنید، باید از شناسه ۱۶ رقمی صیادی درجشده روی همان چک استفاده کنید.
به زبان ساده، کد ملی برای بررسی سابقه فرد کاربرد دارد، اما برای استعلام وضعیت اعتباری مرتبط با یک برگ چک صیادی مشخص، شناسه ۱۶ رقمی صیاد موردنیاز است.
قوانین چک برگشتی به منظور کاهش چک برگشتی یا بلامحل از ابتدای سال ۱۴۰۰ اجرایی شده است، در این قانون محرومیتهای زیادی برای دارندگان چک برگشتی در نظر گرفته شده است و دارندگان چک را مجاب میکند تا با احتیاط بیشتری چک صادر کنند. برخی از این محرومیتها عبارتند از:
عدم امکان دریافت دستهچک جدید، صدور چک جدید در سامانه صیاد و استفاده از چک موردی تا زمان رفع سوءاثر
نکته: ممنوعیتهای ذکرشده تا زمان پرداخت بدهی و رفع سوء اثر چک برگشتی به قوت خود باقی است.
بعد از رفع مشکل چک برگشتی، امکان حذف سابقه منفی آن از سامانه بانکی وجود دارد. مهمترین روشهای رفع سوءاثر شامل تأمین موجودی و وصول چک، واریز کسری مبلغ چک و درخواست مسدودی وجه، ارائه لاشه چک برگشتی به بانک، ارائه رضایتنامه رسمی دارنده چک و ارائه مدارک یا احکام قضایی مربوط است.
در بعضی شرایط نیز اگر سه سال از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت گذشته باشد و در این مدت دعوای حقوقی یا کیفری درباره چک ثبت نشده باشد، امکان رفع سوءاثر مطابق مقررات وجود دارد.
پس از تحقق یکی از شرایط قانونی، بانک باید اطلاعات مربوط به رفع سوءاثر را به سامانه یکپارچه بانک مرکزی ارسال کند.
قبل از تحویل گرفتن چک صیادی فقط به مبلغ، تاریخ و امضای روی برگه اکتفا نکنید. ابتدا شناسه ۱۶ رقمی صیاد را استعلام کنید تا وضعیت اعتباری صادرکننده را ببینید. سپس مطمئن شوید اطلاعات چک شامل مبلغ، تاریخ سررسید و مشخصات ذینفع بهدرستی در سامانه صیاد ثبت شده و چک نیز به نام شما ثبت شده است.
ثبت چک در سامانه صیاد اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در چکهای مشمول قانون جدید، اطلاعات دارنده، مبلغ و تاریخ باید در سامانه ثبت شود و انتقال چک نیز باید بهصورت سیستمی انجام شود.
در چکهای مشمول قانون جدید، صرف در اختیار داشتن برگه فیزیکی چک کافی نیست. اطلاعات چک و مالکیت آن باید در سامانه صیاد ثبت شده باشد. اگر چک در سامانه به نام دارنده نهایی ثبت نشده باشد، بانک موظف به پرداخت وجه آن در قالب چک صیادی ثبتشده نیست. بنابراین قبل از پذیرش چک حتماً ثبت و انتقال آن در سامانه صیاد را بررسی و تأیید کنید.
استعلام چک با کد ملی کمک میکند تا ضریب اعتبار این چکها افزایش پیدا کند. در سالهای اخیر که چکهای صیادی جایگزین دستهچکههای قدیمی شدهاند، افرادی که بدحساب هستند دیگر نمیتوانند چک صادر کنند.
دریافتکنندههای چک هم میتوانند با استفاده از روش استعلام چک صیادی با کد ملی، درباره فرد صادرکننده تحقیق کنند و به وضعیت حساب او پی ببرند. به عنوان مثال، اگر وضعیت حساب صادرکننده سفید باشد، یعنی سابقه چک برگشتی ندارد. اما اگر وضعیت حساب او قرمز باشد، یعنی تاکنون چک برگشتی زیادی صادر کرده است.
به این صورت، فرد دریافتکننده چک میتواند از گرفتن چک امتناع کند و به دلیل عدم اطمینان از نقد شدن چک، با فرد صادرکننده توافق کنند تا مبلغ را به صورت دیگری دریافت کند.
خروجی استعلام وضعیت اعتباری چکها با رنگهای سفید، زرد، نارنجی، قهوهای و قرمز مشخص میشود که هر کدام معنای خاصی دارند:
| رنگ | تعداد | مبلغ تعهد برگشتی |
|---|---|---|
| سفید | بدون سابقه رفعنشده | ندارد |
| زرد | ۱ فقره | حداکثر ۱۰ میلیون تومان |
| نارنجی | ۲ تا ۴ فقره | حداکثر ۴۰ میلیون تومان |
| قهوهای | ۵ تا ۱۰ فقره | حداکثر ۱۰۰ میلیون تومان |
| قرمز | بیش از ۱۰ فقره | بیش از ۱۰۰ میلیون تومان |
وضعیت سفید مطلوبترین نتیجه در استعلام سابقه چک برگشتی است؛ با این حال این وضعیت تضمینی برای وجود موجودی کافی در تاریخ سررسید یا وصول قطعی چک نیست.
اگر نتیجه استعلام چک زرد بود، فرد صادرکننده احتمالا یک فقره چک برگشتی یا حداکثر ۵ میلیون تومان بدهی دارد. بنابراین در این شرایط، هنگام معامله احتیاط کنید. همچنین بهتر است با صاحب چک درمورد علت برگشت چک او صحبت کرده و سپس شرایط را بررسی و در نهایت تصمیم خود را در مورد قبولی چک بگیرید.
چنانچه نتیجه استعلام نارنجی شد، فرد صادرکننده بیش از ۲ تا ۴ چک برگشتی یا حداکثر ۲۰ میلیون تومان بدهی دارد. بنابراین در این شرایط، معامله با فرد ریسک دارد. توصیه میشود با این فرد معامله نکنید مگر این که از سوی فردی مطمئن ضمانت شده باشد.
وضعیت قهوهای نشاندهنده سابقه نامطلوب و ریسک بالاتر صادرکننده است.
وضعیت قرمز بالاترین سطح هشدار در استعلام سابقه چکهای برگشتی صادرکننده است و پذیرش چک چنین فردی نیازمند بررسی و احتیاط بیشتری است.
خیر. وضعیت سفید فقط نشان میدهد صادرکننده در زمان استعلام، چک برگشتی رفع سوءاثر نشده ندارد. این نتیجه تضمین نمیکند که در تاریخ سررسید حتماً موجودی کافی برای پرداخت همان چک وجود داشته باشد.
بنابراین نتیجه استعلام را باید یکی از معیارهای ارزیابی ریسک معامله بدانید، نه تضمین قطعی وصول چک. برای معاملات با مبالغ بالا بهتر است علاوه بر وضعیت اعتباری صادرکننده، سایر شرایط معامله و توان مالی طرف مقابل را نیز بررسی کنید.
اگر چک متعلق به حساب مشترک اشخاص حقیقی باشد، وضعیت اعلامشده در استعلام بر اساس وضعیت صاحب حسابی تعیین میشود که بیشترین مبلغ و تعداد چک برگشتی را در میان صاحبان آن حساب دارد. بنابراین ممکن است رنگ اعلامشده تحت تأثیر سابقه یکی از شرکای حساب مشترک باشد.
در سایت بانک مرکزی میتوانید با استفاده از شناسه ۱۶ رقمی صیاد، وضعیت اعتباری صادرکننده چک را بررسی کنید و نتیجه را بهصورت یکی از پنج وضعیت سفید، زرد، نارنجی، قهوهای یا قرمز دریافت کنید.
در سرویس استعلام چک برگشتی رده، تمرکز بر مشاهده سابقه چکهای برگشتی فرد و دریافت گزارش مربوط به آن است. بنابراین اگر هدف شما بررسی یک برگ چک قبل از پذیرش آن است، استعلام شناسه صیاد کاربرد بیشتری دارد؛ اما اگر قصد بررسی سابقه کلی چک برگشتی فرد را دارید، گزارش چک برگشتی مناسبتر است.
قبل از دریافت چک میتوانید شناسه استعلام 16 رقمی مندرج در چکهای صیادی را به سامانه استعلام پیامکی بانک مرکزی به شماره ۴۰۴۰۷۰۱۷۰۱ پیامک کنید (1*1* شناسه استعلام 16 رقمی) تا از وضعیت اعتباری صادرکننده چک از نظر تعداد و مبلغ چکهای برگشتی ثبتشده در سامانه بانک مرکزی اطلاع پیدا کنید. نکته مهم این که شناسه استعلام باید بدون هیچگونه کاراکتر اضافی برای سامانه ارسال شود.
هر چک صیادی دارای یک شناسه یکتای ۱۶ رقمی است که روی برگه چک درج شده است. برای استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده چک از سامانه صیاد یا روش پیامکی، باید همین شناسه ۱۶ رقمی را بدون فاصله و کاراکتر اضافه وارد کنید.
پاسخ استعلام چک صیادی با کد ملی شما نهایت ظرف مدت 15 دقیقه و به همان صورت پیامکی در اختیار شما قرار میگیرد و درصورتیکه به هر دلیلی تا مدتزمان 15 دقیقه پاسخی از مرکز صیاد دریافت نشود، نتیجه با پیامک «عدم امکان اخذ استعلام» به شما اعلام خواهد شد و باید مجدداً برای دریافت استعلام اقدام کنید.
خلاصه بگوییم، اگر قصد استعلام گرفتن سابقه چک برگشتی خود یا دیگران را دارید، سرویس استعلام چک برگشتی رده بهترین جا برای اینکار است. کافی است در اپلیکیشن رده وارد بخش «استعلام چک برگشتی» شوید. در این بخش با وارد کردن کدملی و شماره موبایل خود یا دیگری، امکان گرفتن استعلام چک برگشتی با کد ملی وجود دارد.
نکته: فراموش نکنید که کد ملی صاحب چک و شماره موبایل باید حتما متعلق به یک نفر باشند.
تصویر زیر نمونهای از نتیجه استعلام چک برگشتی است که امکان دانلود فایل PDF آن نیز وجود دارد:
نکته: در تصویر بالا صادرکننده چک هیچ چک برگشتی ندارد یا از آن رفع سوءاثر کرده است (وضعیت سفید).
با استفاده از سرویس استعلام چک رده میتوانید با خیال آسوده استعلام چک صیادی تمامی بانکها را ابتدا بررسی کنید و سپس معامله کنید.
| نام بانک | مالکیت | نوع بانک |
|---|---|---|
| بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران | دولتی | بانک مرکزی |
| بانک ملی ایران | دولتی | تجاری |
| بانک سپه | دولتی | تجاری |
| بانک صادرات ایران | دولتی | تجاری |
| بانک تجارت | دولتی | تجاری |
| بانک ملت | دولتی | تجاری |
| بانک کشاورزی | دولتی | تخصصی |
| بانک مسکن | دولتی | تخصصی |
| بانک صنعت و معدن | دولتی | توسعهای |
| بانک توسعه صادرات ایران | دولتی | توسعهای |
| پست بانک ایران | دولتی | تجاری |
| بانک رفاه کارگران | دولتی | تجاری |
| بانک آینده | خصوصی | تجاری |
| بانک اقتصاد نوین | خصوصی | تجاری |
| بانک پارسیان | خصوصی | تجاری |
| بانک پاسارگاد | خصوصی | تجاری |
| بانک سامان | خصوصی | تجاری |
| بانک سینا | خصوصی | تجاری |
| بانک شهر | خصوصی | تجاری |
| بانک دی | خصوصی | تجاری |
| بانک سرمایه | خصوصی | تجاری |
| بانک خاورمیانه | خصوصی | تجاری |
| بانک ایران زمین | خصوصی | تجاری |
| بانک گردشگری | خصوصی | تجاری |
| بانک قرضالحسنه مهر ایران | خصوصی | قرضالحسنه |
| بانک قرضالحسنه رسالت | خصوصی | قرضالحسنه |